Ένα από τα πιο θρυλικά και αναγνωρίσιμα πολεμικά αεροσκάφη στην ιστορία φαίνεται πως πλησιάζει στο τέλος της καριέρας του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το αμερικανικό A-10 Thunderbolt II, γνωστό παγκοσμίως ως Warthog, αποσύρεται σταδιακά από την ενεργό υπηρεσία, ανοίγοντας μια μεγάλη συζήτηση γύρω από το μέλλον του. Και κάπου εδώ γεννιέται ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα για την Ελλάδα. Θα μπορούσε η χώρα μας να αποκτήσει δωρεάν αυτά τα αεροσκάφη και να ενισχύσει σημαντικά τις δυνατότητες του Ελληνικού Στρατού και της Πολεμικής Αεροπορίας ή μήπως πρόκειται για μια εξαιρετικά ακριβή και επικίνδυνη παγίδα που τελικά θα δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα από όσα θα έλυνε;

Το A-10 δεν είναι ένα συνηθισμένο μαχητικό. Είναι ουσιαστικά μια ιπτάμενη πλατφόρμα καταστροφής χερσαίων στόχων, σχεδιασμένη μέσα στον Ψυχρό Πόλεμο για έναν και μόνο σκοπό. Να σταματά μαζικές σοβιετικές τεθωρακισμένες δυνάμεις στην Ευρώπη. Με το τεράστιο πυροβόλο του, την εντυπωσιακή αντοχή του και την ικανότητά του να επιχειρεί πολύ κοντά στο πεδίο μάχης, το Warthog έγινε θρύλος σε πολέμους όπως στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Όμως σήμερα το περιβάλλον μάχης έχει αλλάξει δραματικά. Τα σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα, τα drones και οι νέες μορφές πολέμου δημιουργούν τεράστια ερωτήματα γύρω από την επιβιωσιμότητά του.

Avangard: Ποιο είναι το ρωσικό υπερόπλο που τρέμει όλη η Δύση

Ποιο Είναι το A-10

Το A-10 Thunderbolt II πέταξε για πρώτη φορά στις αρχές της δεκαετίας του 1970 και σχεδιάστηκε από την αμερικανική Fairchild Republic αποκλειστικά για αποστολές close air support, δηλαδή άμεσης υποστήριξης χερσαίων δυνάμεων. Οι Αμερικανοί ήθελαν ένα αεροσκάφος που θα μπορούσε να πετά χαμηλά, αργά και πολύ κοντά στο μέτωπο, δεχόμενο ακόμα και εχθρικά πυρά χωρίς να καταρρίπτεται εύκολα.

Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο του φυσικά είναι το τεράστιο πυροβόλο GAU-8 Avenger των 30 χιλιοστών. Πρόκειται για ένα επταπλό περιστροφικό κανόνι τύπου Gatling που μπορεί να ρίχνει περίπου 3.900 βλήματα το λεπτό. Κυριολεκτικά, ολόκληρο το αεροσκάφος σχεδιάστηκε γύρω από αυτό το όπλο. Το πυροβόλο είναι τόσο ισχυρό ώστε μπορεί να διαλύσει τεθωρακισμένα οχήματα, άρματα μάχης και οχυρωμένες θέσεις μέσα σε δευτερόλεπτα.

Το A-10 διαθέτει δύο κινητήρες turbofan τοποθετημένους ψηλά στο πίσω μέρος της ατράκτου για μεγαλύτερη προστασία από πυρά εδάφους. Η μέγιστη ταχύτητά του φτάνει περίπου τα 700 χιλιόμετρα την ώρα, αρκετά χαμηλή σε σύγκριση με σύγχρονα μαχητικά όπως τα F-16 ή τα Rafale, όμως αυτό δεν ήταν ποτέ πρόβλημα για τον ρόλο του. Αντίθετα, η χαμηλότερη ταχύτητα του επιτρέπει να στοχεύει με μεγαλύτερη ακρίβεια στο πεδίο μάχης.

Το αεροσκάφος έχει επιχειρησιακή ακτίνα κοντά στα 460 χιλιόμετρα χωρίς ανεφοδιασμό, ενώ μπορεί να μεταφέρει τεράστιο φορτίο όπλων που ξεπερνά τους 7 τόνους. Πέρα από το διάσημο πυροβόλο, μπορεί να μεταφέρει βόμβες JDAM, πυραύλους Maverick, ρουκέτες, κατευθυνόμενα όπλα ακριβείας και πυραύλους αέρος-αέρος για αυτοάμυνα.

Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του Warthog είναι η επιβιωσιμότητά του. Το πιλοτήριο προστατεύεται από θωράκιση τιτανίου, ενώ το αεροσκάφος μπορεί να συνεχίσει να πετά ακόμα και με σοβαρές ζημιές. Υπάρχουν καταγεγραμμένες περιπτώσεις όπου A-10 επέστρεψαν στη βάση τους έχοντας χάσει κομμάτια φτερών, υδραυλικά συστήματα ή έχοντας δεχθεί πολλαπλά αντιαεροπορικά πυρά.

Κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1991, τα A-10 κατέστρεψαν εκατοντάδες ιρακινά άρματα και οχήματα, αποκτώντας σχεδόν μυθική φήμη. Στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ χρησιμοποιήθηκαν εκτενώς για υποστήριξη αμερικανικών δυνάμεων στο έδαφος, καθώς μπορούσαν να παραμένουν για πολλή ώρα πάνω από την περιοχή επιχειρήσεων και να παρέχουν άμεση υποστήριξη μέσα σε λίγα λεπτά.

Όμως παρά τη φήμη του, το αεροσκάφος έχει αρχίσει να θεωρείται ξεπερασμένο για πολέμους υψηλής έντασης απέναντι σε σύγχρονες αντιαεροπορικές άμυνες. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που οι Ηνωμένες Πολιτείες προχωρούν σταδιακά στην απόσυρσή του.

Πλεονεκτήματα για την Ελλάδα

Αν δούμε καθαρά θεωρητικά το ενδεχόμενο απόκτησης A-10 από την Ελλάδα, υπάρχουν ορισμένα σημαντικά επιχειρησιακά πλεονεκτήματα που δεν μπορούν να αγνοηθούν.

Το πρώτο και σημαντικότερο αφορά τον Έβρο. Σε ένα σενάριο μεγάλης χερσαίας σύγκρουσης με τουρκικές τεθωρακισμένες και μηχανοκίνητες δυνάμεις, το A-10 θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ένας εξαιρετικά επικίνδυνος κυνηγός αρμάτων και συγκεντρώσεων στρατευμάτων. Η δυνατότητα του να πετά χαμηλά και να χτυπά στόχους με το πυροβόλο και πυραύλους Maverick θα μπορούσε θεωρητικά να προκαλέσει σοβαρές απώλειες σε εχθρικές χερσαίες δυνάμεις.

Το δεύτερο μεγάλο πλεονέκτημα σχετίζεται με τα ελληνικά νησιά. Σε ένα σενάριο αποβατικής επιχείρησης στο Αιγαίο, τα A-10 θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον αποβατικών δυνάμεων, αποβατικών σκαφών και συγκεντρωμένων στρατευμάτων σε παράκτιες περιοχές. Η δυνατότητα παραμονής τους πάνω από το πεδίο μάχης για μεγάλο χρονικό διάστημα θα έδινε συνεχόμενη αεροπορική υποστήριξη στις ελληνικές δυνάμεις.

Επιπλέον, επειδή τα συγκεκριμένα αεροσκάφη αποσύρονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, υπάρχει πάντα το θεωρητικό ενδεχόμενο παραχώρησής τους με πολύ χαμηλό κόστος ή ακόμα και δωρεάν μέσω προγραμμάτων στρατιωτικής βοήθειας. Αυτό ακούγεται ιδιαίτερα δελεαστικό, ειδικά αν σκεφτεί κανείς το τεράστιο κόστος αγοράς νέων μαχητικών αεροσκαφών.

Ένα ακόμα στοιχείο είναι πως το A-10 είναι σχετικά απλό στη χρήση και συντήρηση σε σχέση με πολύ πιο εξελιγμένα stealth μαχητικά πέμπτης γενιάς. Μπορεί να επιχειρεί ακόμα και από πρόχειρους διαδρόμους ή αεροδρόμια με περιορισμένες υποδομές, κάτι που θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμο σε συνθήκες πολέμου.

Παράλληλα, το ψυχολογικό αποτύπωμα ενός τέτοιου αεροσκάφους δεν είναι αμελητέο. Ο χαρακτηριστικός ήχος του πυροβόλου GAU-8 έχει γίνει σχεδόν συνώνυμο της απόλυτης αεροπορικής υποστήριξης στο πεδίο μάχης. Η παρουσία τέτοιων αεροσκαφών πάνω από μια περιοχή μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά και να ανεβάσει σημαντικά το ηθικό των φίλιων δυνάμεων.

KSS-III: Γιατί τα νοτιοκορεάτικα υποβρύχια αποτελούν την ιδανική επιλογή για την Ελλάδα

Μειονεκτήματα

Παρά όλα αυτά, εδώ ακριβώς αρχίζουν και τα τεράστια προβλήματα. Γιατί όσο εντυπωσιακό και αν είναι το A-10, η πραγματικότητα του σύγχρονου πολέμου είναι πολύ διαφορετική από εκείνη της δεκαετίας του 1980 ή του 1990.

Το πρώτο και μεγαλύτερο μειονέκτημα είναι η επιβιωσιμότητα απέναντι σε σύγχρονα αντιαεροπορικά συστήματα. Το A-10 σχεδιάστηκε για να επιχειρεί χαμηλά και σχετικά αργά. Αυτό όμως σήμερα το καθιστά εξαιρετικά ευάλωτο απέναντι σε σύγχρονα συστήματα αεράμυνας όπως τα HISAR, τα S-400, τα Buk, τα Tor ή ακόμα και φορητούς αντιαεροπορικούς πυραύλους MANPADS.

Σε μια πιθανή σύγκρουση με την Τουρκία, το Αιγαίο και ο Έβρος θα ήταν γεμάτα από πυκνή αντιαεροπορική κάλυψη. Ένα A-10 που θα επιχειρούσε χαμηλά πιθανότατα θα αντιμετώπιζε τεράστιο κίνδυνο κατάρριψης μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά με πολέμους όπως το Αφγανιστάν ή το Ιράκ, όπου οι αντίπαλοι δεν διέθεταν ισχυρές αεράμυνες.

Το δεύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη αεροπορικής υπεροχής. Το A-10 δεν είναι μαχητικό εναέριας υπεροχής. Δεν μπορεί να ανταγωνιστεί σύγχρονα τουρκικά F-16 ή μελλοντικά εξελιγμένα drones και μαχητικά. Για να επιχειρήσει αποτελεσματικά χρειάζεται πρώτα πλήρη έλεγχο του εναέριου χώρου, κάτι που σε μια ελληνοτουρκική σύγκρουση δεν θεωρείται καθόλου δεδομένο.

Έπειτα υπάρχει το οικονομικό κομμάτι. Ναι, ίσως τα αεροσκάφη να παραχωρούνταν δωρεάν, όμως η πραγματική δαπάνη βρίσκεται στη συντήρηση, στα ανταλλακτικά, στην εκπαίδευση προσωπικού, στη δημιουργία υποδομών και στην υποστήριξη ενός εντελώς διαφορετικού τύπου αεροσκάφους. Η Ελλάδα ήδη επενδύει τεράστια ποσά σε Rafale, F-16 Viper και πιθανώς στο μέλλον σε F-35. Η εισαγωγή ενός ακόμα εξειδικευμένου τύπου θα δημιουργούσε σοβαρή επιβάρυνση στη λογιστική και τεχνική υποστήριξη της Πολεμικής Αεροπορίας.

Επιπλέον, το ίδιο το αμερικανικό Πεντάγωνο θεωρεί πλέον ότι το μέλλον ανήκει στα drones, στα stealth αεροσκάφη και στα όπλα μεγάλης ακτίνας δράσης. Αυτό από μόνο του λέει πολλά. Αν οι ίδιες οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρουν σταδιακά το A-10 επειδή θεωρούν ότι δεν επιβιώνει εύκολα σε σύγχρονο πόλεμο υψηλής έντασης, τότε δύσκολα μπορεί μια μικρότερη χώρα να επενδύσει σοβαρά σε αυτό.

Τέλος, υπάρχει και το πολιτικο-στρατιωτικό ζήτημα προτεραιοτήτων. Η Ελλάδα σήμερα φαίνεται να επικεντρώνεται περισσότερο στην ποιοτική αναβάθμιση της αεροπορικής ισχύος της μέσω προηγμένων μαχητικών, σύγχρονων πυραύλων, αντιαεροπορικών συστημάτων και drones. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ένα βαρύ, παλιό και εξειδικευμένο αεροσκάφος όπως το A-10 μοιάζει να μην ταιριάζει ιδιαίτερα στη στρατηγική που ακολουθεί η χώρα.

Και για αυτόν ακριβώς τον λόγο, παρά τη γοητεία και τη θρυλική φήμη του Warthog, είναι πλέον σχεδόν βέβαιο πως η χώρα μας δεν θα το αποκτήσει.

Το A-10 θα μείνει πιθανότατα στην ιστορία ως ένα από τα πιο εμβληματικά επιθετικά αεροσκάφη όλων των εποχών, όμως η εποχή του φαίνεται να φτάνει στο τέλος της. Το μεγάλο ερώτημα πλέον δεν είναι αν το Warthog ήταν αποτελεσματικό. Αυτό έχει ήδη αποδειχθεί. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχει ακόμα θέση για τέτοιου είδους αεροσκάφη στο πεδίο μάχης του μέλλοντος.