Οι Ηνωμένες Πολιτείες ενεργούν με αίσθηση ατιμωρησίας και θεωρούν ότι η ισχύς τους υπερισχύει του διεθνούς δικαίου, δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες σε συνέντευξή του στο BBC, εξαπολύοντας ευθείες αιχμές κατά του Ντόναλντ Τραμπ.
Απόρριψη των πολυμερών λύσεων
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του ΟΗΕ, η Ουάσιγκτον δεν δείχνει ενδιαφέρον για πολυμερείς προσεγγίσεις, δίνοντας προτεραιότητα στην «άσκηση της δύναμης και της επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών». Όπως επισήμανε, σε ορισμένες περιπτώσεις οι ΗΠΑ αγνοούν το διεθνές δίκαιο, επιλέγοντας μονομερείς ενέργειες.
Πρόσφατα γεγονότα και διεθνείς εντάσεις
Οι δηλώσεις Γκουτέρες έγιναν λίγες εβδομάδες μετά την επίθεση των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα και τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, αλλά και εν μέσω των απειλών του Ντόναλντ Τραμπ για προσάρτηση της Γροιλανδίας. Κατά τον ίδιο, οι εξελίξεις αυτές απειλούν θεμελιώδεις αρχές του ΟΗΕ, όπως η ισότητα μεταξύ των κρατών-μελών.
Η κριτική Τραμπ στον ΟΗΕ
Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα επιτεθεί στον ΟΗΕ. Στην ομιλία του στη Γενική Συνέλευση τον περασμένο Σεπτέμβριο, αμφισβήτησε τον ρόλο του Οργανισμού, υποστηρίζοντας ότι είχε «τερματίσει επτά πολέμους» χωρίς τη βοήθειά του. «Αργότερα συνειδητοποίησα ότι ο ΟΗΕ δεν ήταν εκεί για εμάς», είχε δηλώσει χαρακτηριστικά.
Η απάντηση του γενικού γραμματέα
Ο Αντόνιο Γκουτέρες αντέτεινε ότι ο ΟΗΕ αγωνίζεται να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των κρατών με τους διεθνείς κανόνες που προβλέπει ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών. Τόνισε ότι ο Οργανισμός είναι «εξαιρετικά αφοσιωμένος» στην επίλυση μεγάλων διεθνών συγκρούσεων, παραδεχόμενος ωστόσο πως στερείται πραγματικής επιρροής, σε αντίθεση με τις μεγάλες δυνάμεις.
Γρήγορες λύσεις ή βιώσιμη ειρήνη
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ εξέφρασε αμφιβολίες για το αν η ισχύς των μεγάλων κρατών χρησιμοποιείται για πραγματικές και διαρκείς λύσεις ή απλώς για πρόχειρους συμβιβασμούς, υπογραμμίζοντας ότι «υπάρχει μεγάλη διαφορά μεταξύ των δύο».
Ανάγκη μεταρρυθμίσεων στον ΟΗΕ
Κατά τον Γκουτέρες, ο Οργανισμός χρειάζεται βαθιές μεταρρυθμίσεις ώστε να ανταποκριθεί στα «δραματικά προβλήματα και τις προκλήσεις» που αντιμετωπίζουν τα 193 κράτη-μέλη. Προειδοποίησε ότι ορισμένοι επιδιώκουν να αντικαταστήσουν «τη δύναμη του νόμου με τον νόμο της δύναμης».
Το Συμβούλιο Ασφαλείας στο στόχαστρο
Ιδιαίτερη κριτική άσκησε στο Συμβούλιο Ασφαλείας, το οποίο χαρακτήρισε αναποτελεσματικό και μη αντιπροσωπευτικό της σημερινής παγκόσμιας πραγματικότητας. Υπενθύμισε ότι τα μόνιμα μέλη — Γαλλία, Κίνα, Ρωσία, Ηνωμένο Βασίλειο και ΗΠΑ — διαθέτουν δικαίωμα βέτο, το οποίο Ρωσία και ΗΠΑ έχουν χρησιμοποιήσει για να μπλοκάρουν πρωτοβουλίες σχετικά με την Ουκρανία και τη Γάζα.
Βέτο και εθνικά συμφέροντα
Ο Γκουτέρες υποστήριξε ότι το βέτο συχνά αξιοποιείται για την προώθηση στενών εθνικών συμφερόντων, ενώ επέκρινε το γεγονός ότι τρεις ευρωπαϊκές χώρες διατηρούν μόνιμη παρουσία στο Συμβούλιο. Ζήτησε αλλαγές στη σύνθεσή του, ώστε να «ανακτήσει τη νομιμότητά του» και να «δώσει φωνή σε ολόκληρο τον κόσμο», καθώς και περιορισμό της χρήσης του βέτο.
Η κρίση στη Γάζα
Ως μία από τις πιο κρίσιμες συγκρούσεις ανέφερε τη Γάζα, όπου ο ΟΗΕ για μεγάλο διάστημα δεν μπόρεσε να προσφέρει ανθρωπιστική βοήθεια, λόγω των περιορισμών που επέβαλε το Ισραήλ. «Αν δεν μας επιτρεπόταν η είσοδος, δεν μπορούσαμε να δράσουμε», σημείωσε, προσθέτοντας ότι μετά την εκεχειρία υπήρξε μαζική ροή βοήθειας, καθώς ο Οργανισμός ήταν έτοιμος υπό τις κατάλληλες συνθήκες.
Ένας ΟΗΕ του 21ου αιώνα
Πρόσφατα, ο Γκουτέρες είχε δηλώσει ότι η «λύση προβλημάτων του 1945» δεν επαρκεί για τις προκλήσεις του 2026, αναφερόμενος στη δομή ίδρυσης του ΟΗΕ. Οι δυσκολίες παραμένουν, με εξελίξεις στη Βενεζουέλα, την καταστολή στο Ιράν και τις φιλοδοξίες Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Μήνυμα αισιοδοξίας
Παρά τα εμπόδια, ο γενικός γραμματέας εμφανίζεται αισιόδοξος. «Οι άνθρωποι συχνά διστάζουν να αντιμετωπίσουν τους ισχυρούς», ανέφερε, καταλήγοντας πως χωρίς αυτή την αντιπαράθεση δεν μπορεί να υπάρξει ένας καλύτερος κόσμος.
