Το Κάιρο σχεδιάζει την έναρξη λειτουργίας της ηλεκτρικής διασύνδεσης Αιγύπτου–Ελλάδας (GREGY), ισχύος 3 γιγαβάτ (3.000 MW), εντός του 2031.
Το έργο αυτό έχει τεράστια γεωπολιτική σημασία καθώς δημιουργεί έναν απευθείας «πράσινο» ενεργειακό διάδρομο ανάμεσα στην Αφρική και την Ευρώπη, παρακάμπτοντας πλήρως τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Αιγύπτου GREGY Interconnector σχεδιάζεται να λειτουργήσει το 2031 και αποτελεί ένα έργο με ισχυρό γεωστρατηγικό αντίκτυπο που περιορίζει έμπρακτα το παράνομο τουρκολυβικό μνημόνιο.
Το έργο συνδέει την Αφρική με την Ευρωπαϊκή Ένωση περνώντας από την ελληνική περιοχή. Βασίζεται στις νόμιμες αποφάσεις και στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου, ενώ ακυρώνει στην πράξη τις αυθαίρετες γραμμές του τουρκολυβικού μνημονίου, οι οποίες αγνοούν τα κυριαρχικά δικαιώματα των ελληνικών νησιών.
Το έργο προβλέπει τη σύνδεση των ηλεκτρικών δικτύων Αιγύπτου και Ευρώπης μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου στην Ανατολική Μεσόγειο. Η επένδυση υπολογίζεται μεταξύ 3 και 4 δισ. ευρώ.
Η ελληνική εταιρεία συμβούλων Geotek ολοκλήρωσε τη χρηματοοικονομική αξιολόγηση του έργου, ενώ οι περιβαλλοντικές μελέτες και οι έρευνες για τη διαδρομή του καλωδίου αναμένεται να ολοκληρωθούν μέχρι τον Μάιο του 2028.
Ο Όμιλος Κοπελούζου, βασικός φορέας ανάπτυξης της διασύνδεσης, σχεδιάζει να προκηρύξει τους σχετικούς διαγωνισμούς στις αρχές του 2028. Εφόσον εξασφαλιστούν η χρηματοδότηση και οι τελικές εγκρίσεις, οι εργασίες εκτιμάται ότι θα αρχίσουν στα μέσα του ίδιου έτους.
Τι αφορά το σκέλος της στρατιωτικής φύλαξης και προστασίας του καλωδίου
Λόγω της διαδρομής του υποβρύχιου καλωδίου (μήκους περίπου 950 χλμ.) στην Ανατολική Μεσόγειο, το έργο έχει τεράστια γεωστρατηγική σημασία.
Η ασφάλειά του καλύπτεται από τις διμερείς αμυντικές συμφωνίες και τη στενή στρατιωτική συνεργασία Ελλάδας και Αιγύπτου, καθώς και από το αυξημένο ενδιαφέρον της Ε.Ε. και των ΗΠΑ (μέσω σχετικών νομοσχεδίων όπως το Eastern Mediterranean Gateway Act) για την προστασία των κρίσιμων ενεργειακών υποδομών στην περιοχή.
Η προστασία του καλωδίου GREGY δεν βασίζεται μόνο σε παθητικά μέτρα (μεγάλου βάθους πόντιση), αλλά και στην ενεργή παρουσία των Πολεμικών Ναυτικών και της Αεροπορίας της Ελλάδας και της Αιγύπτου.
Οι τακτικές διμερείς και πολυμερείς στρατιωτικές ασκήσεις στην περιοχή (όπως η γνωστή άσκηση «Μέδουσα») περιλαμβάνουν σενάρια προστασίας κρίσιμων θαλάσσιων και υποθαλάσσιων ενεργειακών υποδομών.
Όπως έχει ξεκαθαριστεί και για άλλα αντίστοιχα έργα στην περιοχή (όπως ο Great Sea Interconnector), η Ελλάδα είναι αποφασισμένη να ασκήσει πλήρως τα κυριαρχικά της δικαιώματα για την απρόσκοπτη υλοποίηση και λειτουργία των διεθνών καλωδίων εντός της δικαιοδοσίας της.
Το καλώδιο ποντίζεται σε μεγάλα βάθη στη θάλασσα, ενώ οι τεχνικές μελέτες βυθού (που ξεκίνησαν) καθορίζουν την ασφαλέστερη δυνατή όδευση για την αποτροπή δολιοφθορών ή ατυχημάτων.
Ο Αμερικανικός Παράγοντας και το "Eastern Mediterranean Gateway Act"
Το νομοσχέδιο Eastern Mediterranean Gateway Act των ΗΠΑ αντιμετωπίζει πλέον την Ανατολική Μεσόγειο ως ενιαίο στρατηγικό κόμβο. Το Κογκρέσο και το Αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών (State Department) στηρίζουν ενεργά τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις της περιοχής.
Αυτό μεταφράζεται σε διπλωματική πίεση κατά τρίτων χωρών που επιχειρούν να προκαλέσουν αστάθεια, αλλά και σε ενισχυμένη συνεργασία στον τομέα των πληροφοριών (intelligence sharing) για την αποτροπή υβριδικών απειλών ή δολιοφθορών (sabotage).
Το έργο έχει ενταχθεί στα Έργα Αμοιβαίου Ενδιαφέροντος (Projects of Mutual Interest - PMI) της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο πρόγραμμα Global Gateway.
Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε απειλή εναντίον του καλωδίου θεωρείται αυτόματα απειλή κατά της ενεργειακής ασφάλειας ολόκληρης της Ε.Ε., ενεργοποιώντας ευρωπαϊκούς μηχανισμούς πολιτικής και αμυντικής αλληλεγγύης.
Το ίδιο θα λάβει χώρα και με την ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ-Κύπρου-Ελλάδος, και αυτό το ξέρουν οι Τούρκοι που θέλου να προκαλέσουν κρίση, ή ακόμα και πόλεμο για να ακυρώσουν τα σχέδια αυτά.
