Σε μια κομβική στιγμή για τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο, πραγματοποιείται σήμερα Δευτέρα στην Αθήνα ο τρίτος γύρος των τεχνικών συνομιλιών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας. Η ελληνική κυβέρνηση προσεγγίζει τη συγκεκριμένη διαδικασία ως μια από τις πλέον στρατηγικές διπλωματικές πρωτοβουλίες, αποσκοπώντας στη θωράκιση των εθνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Τρείς τουρκικές φρεγάτες προστατεύουν το θαλάσσιο γεωτρύπανο στη Σομαλία - "Πρόβα τζενεράλε" για Αιγαίο-ΝΑ Μεσόγειο;
Οι κρίσιμες αυτές επαφές αποτελούν συνέχεια του πρώτου κύκλου που έλαβε χώρα στην ελληνική πρωτεύουσα και του δεύτερου που διεξήχθη στις 10 Ιουνίου στην Τρίπολη. Διπλωματικοί κύκλοι υπογραμμίζουν ότι, παρότι οι διαπραγματεύσεις είναι εξαιρετικά σύνθετες και απαιτούν χρόνο, η εδραίωση ενός σταθερού διαύλου επικοινωνίας αποκλειστικά για τον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών αποτελεί από μόνη της μια σημαντική εθνική επιτυχία.
Οι κόκκινες γραμμές και το νομικά ανυπόστατο τουρκολιβυκό
Η στάση της Αθήνας στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων παραμένει αταλάντευτη. Ο μοναδικός γνώμονας για την επίτευξη συμφωνίας είναι η αυστηρή εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας (UNCLOS), το οποίο διασφαλίζει την πλήρη επήρεια των ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η ελληνική διπλωματία καθιστά σαφές πως το διαβόητο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 είναι νομικά ανυπόστατο, στερείται οποιασδήποτε διεθνούς νομιμοποίησης και δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα. Η λιβυκή πλευρά, βρισκόμενη επί χρόνια υπό την επιρροή της τουρκικής διπλωματίας, προσπαθεί να ισορροπήσει, ωστόσο η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά οποιαδήποτε προσπάθεια σύνδεσης των συνομιλιών με το παράνομο κατασκεύασμα της Άγκυρας.
Το βασικότερο, ωστόσο, πρακτικό εμπόδιο παραμένει η πολιτική ρευστότητα στο εσωτερικό της Λιβύης. Η απουσία ενιαίας κρατικής οντότητας και η διαίρεση μεταξύ της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Τρίπολης και της κυβέρνησης της Ανατολικής Λιβύης υπό τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, καθιστά την τελική επικύρωση οποιασδήποτε συμφωνίας μια περίπλοκη εξίσωση.
Η διπλή στρατηγική της Αθήνας και το μήνυμα στην Άγκυρα
Αντιλαμβανόμενη το πολύπλοκο λιβυκό σκηνικό, η ελληνική διπλωματία εφαρμόζει μεθοδικά μια διπλή στρατηγική. Από τη μία, διατηρεί ζωντανό τον θεσμικό διάλογο με την Τρίπολη και, από την άλλη, ενισχύει σταθερά τους δεσμούς με τη Βεγγάζη. Η πρόσφατη επίσκεψη του υπαρχηγού του Λιβυκού Εθνικού Στρατού, Σαντάμ Χαφτάρ, στην Αθήνα και οι συναντήσεις του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, αποδεικνύουν τη βούληση της Ελλάδας να συνομιλεί με όλα τα ισχυρά κέντρα εξουσίας της γειτονικής χώρας.
Αυτή η προσέγγιση εξυπηρετεί έναν ζωτικό εθνικό στόχο: την αποτροπή επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου από το Κοινοβούλιο της Ανατολικής Λιβύης, γεγονός που θα έδινε νομικό πάτημα στην τουρκική προπαγάνδα. Παράλληλα, η Αθήνα εμβαθύνει την παρουσία της μέσω της διπλωματικής αποστολής στη Βεγγάζη, την προώθηση επενδύσεων, καθώς και την κρίσιμη συνεργασία με τη λιβυκή ακτοφυλακή για την αναχαίτιση των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη και τη Γαύδο.
Μετά από μια δεκαετία αδράνειας, η Ελλάδα επιστρέφει δυναμικά, θέτοντας τους όρους του Διεθνούς Δικαίου στο επίκεντρο, με απώτερο σκοπό μια νόμιμη οριοθέτηση που θα βάλει οριστική ταφόπλακα στα αναθεωρητικά σχέδια της Τουρκίας στη Μεσόγειο.
