Σήμερα, Πέμπτη 15 Ιανουαρίου, σύμφωνα με το εορτολόγιο, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Μαρτύρων Ελένης, Ελπιδίου, Δάνακτος και Πανσοφίου, καθώς και των Οσίων Παύλου του Θηβαίου και Ιωάννου του Καλυβίτη. Δεν εορτάζει κάποιο από τα καθιερωμένα και ευρέως διαδεδομένα ελληνικά ονόματα.

Κεντρική μορφή της ημέρας αποτελεί ο Όσιος Ιωάννης ο Καλυβίτης, γνωστός και ως «διά Χριστόν πτωχός», του οποίου ο βίος συνδέεται με την άρνηση της κοσμικής ευμάρειας και την ολοκληρωτική αφιέρωση στον ασκητικό αγώνα.

Ο βίος του Οσίου Ιωάννη

Σύμφωνα με τον συναξαριστή, ο Όσιος Ιωάννης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 460 μ.Χ., στα χρόνια της βασιλείας του Λέοντος Α΄. Πατέρας του ήταν ο Ευτρόπιος, συγκλητικός και ευκατάστατος αξιωματούχος, και μητέρα του η Θεοδώρα, αμφότεροι γνωστοί για την ευσέβειά τους. Ο Ιωάννης ήταν το μικρότερο από τα τρία παιδιά της οικογένειας.

Από νεαρή ηλικία έδειξε ιδιαίτερη κλίση προς την πνευματική ζωή, αδιαφορώντας για την κοινωνική άνοδο και τα κοσμικά αξιώματα. Με έντονη προσήλωση στον λόγο του Θεού, ζήτησε από τους γονείς του ένα Ευαγγέλιο, το οποίο είχε πάντοτε κοντά του και αποτέλεσε βασικό στήριγμα της πνευματικής του πορείας.

Καθοριστική υπήρξε η γνωριμία του με μοναχό από τη Μονή των Ακοιμήτων, ο οποίος φιλοξενήθηκε στο πατρικό του σπίτι κατά τη διάρκεια προσκυνήματος. Οι διηγήσεις για τον μοναχικό βίο αφύπνισαν στον Ιωάννη την επιθυμία να ακολουθήσει τον ίδιο δρόμο. Με την επιστροφή του μοναχού από τους Αγίους Τόπους, ο Ιωάννης τον ακολούθησε κρυφά, γνωρίζοντας ότι οι γονείς του θα αντιδρούσαν.

Η άσκηση και η επιστροφή

Στη Μονή των Ακοιμήτων, ο Ιωάννης έγινε δεκτός από τον ηγούμενο, τον Άγιο Μάρκελλο, ο οποίος αναγνώρισε τη ζέση και την αποφασιστικότητά του. Σε σύντομο χρονικό διάστημα, ο νεαρός μοναχός διακρίθηκε για την αυστηρή άσκηση και την πνευματική του πρόοδο, αποτελώντας παράδειγμα ακόμη και για παλαιότερους μοναχούς.

Οι γονείς του, αγνοώντας την τύχη του, πίστεψαν τελικά ότι το παιδί τους είχε πεθάνει. Έπειτα από χρόνια άσκησης, ο Ιωάννης ζήτησε και έλαβε την ευλογία να επιστρέψει στο πατρικό του σπίτι, προκειμένου να ολοκληρώσει εκεί τον πνευματικό του αγώνα.

Η επιστροφή του υπήρξε σιωπηλή και ανώνυμη. Κανείς δεν τον αναγνώρισε, ούτε οι ίδιοι οι γονείς του, εξαιτίας της κακουχίας και της ασκητικής του όψης. Με δική του παράκληση, εγκαταστάθηκε σε μια μικρή καλύβα στον κήπο του σπιτιού, γεγονός που του προσέδωσε την προσωνυμία «Καλυβίτης».

Η αποκάλυψη και το τέλος

Ο Ιωάννης έζησε στην καλύβα αυτή για τρία χρόνια. Όταν πληροφορήθηκε την επικείμενη κοίμησή του, κάλεσε τους γονείς του και τους παρέδωσε το Ευαγγέλιο που του είχαν χαρίσει στην παιδική του ηλικία, αποκαλύπτοντας την ταυτότητά του. Τους ζήτησε να μην θρηνήσουν και να τον κηδεύσουν με τα μοναχικά του ενδύματα, διαβεβαιώνοντάς τους για την ειρήνη και την παρρησία που είχε βρει ενώπιον του Θεού.

Η μνήμη του Οσίου Ιωάννη του Καλυβίτη παραμένει συνδεδεμένη με το πρότυπο της ταπεινώσεως, της άρνησης του κόσμου και της αθόρυβης πνευματικής άσκησης, στοιχεία που εξακολουθούν να συγκινούν και να εμπνέουν τη χριστιανική παράδοση.
 

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος δ'. Ταχύ προκατάλαβε

Ἐκ βρέφους τόν Κύριον, ἐπιποθήσας θερμῶς, τόν κόσμον κατέλιπες, καί τά ἐν κόσμῳ τερπνά, καί ἤσκησας ἄριστα· ἔπηξας τήν καλύβην, πρό πυλῶν σῶν γονέων, ἔθραυσας τῶν δαιμόνων, τάς ἐνέδρας παμμάκαρ· διό σε Ἰωάννη ὁ Χριστός, ἀξίως ἐδόξασεν.