Το συνολικό δημόσιο χρέος των ΗΠΑ ξεπέρασε για πρώτη φορά το ιστορικό όριο των 40 τρισ. δολαρίων, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοίνωσε την Τετάρτη το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών, πυροδοτώντας νέες προειδοποιήσεις για τον κίνδυνο δημοσιονομικής κρίσης.

Η εκρηκτική αύξηση των δαπανών για τα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης και τις πληρωμές τόκων υπερβαίνει κατά πολύ τα κρατικά έσοδα, τα οποία ταυτόχρονα έχουν επηρεαστεί από τις φορολογικές μειώσεις, αναφέρει το reuters.

Σύμφωνα με την τελευταία ημερήσια κατάσταση ταμειακών διαθεσίμων και χρέους του υπουργείου Οικονομικών, το συνολικό ανεξόφλητο δημόσιο χρέος ανερχόταν την Τρίτη στα 40,047 τρισ. δολάρια.

Από αυτά, τα 32,266 τρισ. δολάρια αφορούν τίτλους του αμερικανικού Δημοσίου που βρίσκονται στα χέρια του επενδυτικού κοινού, ενώ άλλα 7,782 τρισ. δολάρια αντιστοιχούν σε ενδοκυβερνητικό χρέος.
 

Υπερδιπλασιασμός σε λιγότερο από μία δεκαετία

Οι συνολικές υποχρεώσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης έχουν πλέον υπερδιπλασιαστεί μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία. Τον Ιανουάριο του 2017, όταν ο Ντόναλντ Τραμπορκίστηκε για πρώτη φορά Πρόεδρος των ΗΠΑ, το χρέος ανερχόταν σε 19,95 τρισ. δολάρια.

Περίπου το ένα τρίτο της αύξησης σημειώθηκε κατά τη διάρκεια δύο ετών εκρηκτικού κρατικού δανεισμού για τη χρηματοδότηση των μέτρων αντιμετώπισης της πανδημίας Covid-19, τόσο επί Τραμπ όσο και επί του πρώην προέδρου Τζο Μπάιντεν.

Το υπόλοιπο αποδίδεται στις δημοσιονομικές επιλογές των δύο Προέδρων, σε συνδυασμό με τις χρόνιες ανισορροπίες μεταξύ φορολογικών εσόδων και κρατικών δαπανών.

Οργανισμοί που παρακολουθούν την πορεία των αμερικανικών δημόσιων οικονομικών ανέμεναν εδώ και εβδομάδες την υπέρβαση του ορίου των 40 τρισ. δολαρίων. Ορισμένοι προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να ξεσπάσει πλήρης κρίση χρέους, εάν οι νομοθέτες δεν αντιμετωπίσουν τη μη βιώσιμη δημοσιονομική τροχιά μέσω αυξήσεων φόρων, περικοπών δαπανών ή ενός συνδυασμού των δύο.

«Αυτό το ζοφερό ορόσημο αποτελεί ακόμη μία υπενθύμιση ότι έχει περάσει η ώρα να αντιμετωπίσουμε μια θεμελιώδη αναντιστοιχία», δήλωσε η Μάργκαρετ Σπέλινγκς, διευθύνουσα σύμβουλος του Bipartisan Policy Center.

«Τα ομοσπονδιακά μας προγράμματα δαπανούν πολύ περισσότερα από όσα εισπράττει η κυβέρνηση και οι μεγαλύτερες δαπάνες του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού λειτουργούν όλες στον αυτόματο πιλότο», σημείωσε.

Όπως προειδοποίησε, το ομοσπονδιακό χρέος αυξάνει ήδη το κόστος ζωής και περιορίζει άλλες δαπάνες και επενδύσεις, απειλώντας τις μακροπρόθεσμες προοπτικές της αμερικανικής οικονομίας.
 

Ανησυχία στην αγορά ομολόγων

Οι ξένοι πιστωτές των ΗΠΑ ενδέχεται ήδη να εμφανίζονται πιο επιφυλακτικοί.
 

Λίγες ημέρες μετά από δημοπρασία 30ετών αμερικανικών ομολόγων ύψους 25 δισ. δολαρίων, η οποία πραγματοποιήθηκε με την υψηλότερη απόδοση από το 2021, οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων τίτλων έφθασαν την Τρίτη στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων σχεδόν δύο δεκαετιών.

Οι επενδυτές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις για να απορροφήσουν τις μεγάλες εκδόσεις χρέους της αμερικανικής κυβέρνησης.

Την Τετάρτη, ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ προχώρησε σε μια σημαντική παρέμβαση με στόχο να περιορίσει τις αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων, ανακοινώνοντας διπλασιασμό του μεγέθους των επαναγορών τίτλων διάρκειας 10 έως 30 ετών, σε τουλάχιστον 4 δισ. δολάρια ανά πράξη.

Παράλληλα, το term premium των 10ετών αμερικανικών ομολόγων, ένας δείκτης της πρόσθετης αποζημίωσης που απαιτούν οι επενδυτές για τον κίνδυνο μακροχρόνιας κατοχής τους, ανέβηκε αυτή την εβδομάδα στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων περισσότερων από 12 ετών.

Η ζήτηση για αμερικανικό χρέος από ξένους επενδυτές, οι οποίοι κατέχουν σχεδόν το ένα τρίτο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων, έχει υποχωρήσει τον τελευταίο χρόνο, σύμφωνα με τον Τζον Κάναβαν της Oxford Economics.

Αυτό σημαίνει ότι περισσότερα ομόλογα πρέπει να απορροφηθούν από επενδυτές περισσότερο ευαίσθητους στις τιμές, γεγονός που μπορεί να ενισχύσει τη μεταβλητότητα στην αγορά, σύμφωνα με το 

Το έλλειμμα συνεχίζει να διογκώνεται

Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα το τέταρτο υψηλότερο μηνιαίο δημοσιονομικό έλλειμμα στην ιστορία των ΗΠΑ, ύψους 432 δισ. δολαρίων για τον Ιούλιο.

Οι επιστροφές δασμών οδήγησαν τα καθαρά τελωνειακά έσοδα σε αρνητικό έδαφος για τρίτο συνεχόμενο μήνα, ενώ οι δαπάνες για Social Security και Medicare συνέχισαν να αυξάνονται.

Το δημοσιονομικό έλλειμμα στους πρώτους δέκα μήνες του οικονομικού έτους 2026 έχει ήδη ξεπεράσει το συνολικό έλλειμμα ολόκληρου του οικονομικού έτους 2025, παρότι απομένουν ακόμη δύο μήνες.

Κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 7,8 τρισ. δολάρια, με περισσότερο από το μισό της αύξησης να συσσωρεύεται κατά τους τελευταίους εννέα μήνες της θητείας του, εν μέσω πανδημίας.

Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, το αμερικανικό χρέος έχει αυξηθεί κατά ακόμη 3,8 τρισ. δολάρια. Συνολικά, κατά τις δύο θητείες του μέχρι σήμερα, η αύξηση φθάνει τα 11,6 τρισ. δολάρια.

Επί Μπάιντεν, το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά 8,4 τρισ. δολάρια, περίοδος που επίσης χαρακτηρίστηκε από υψηλές δαπάνες για την ανάκαμψη από την πανδημία, αλλά και από μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές, επιδοτήσεις καθαρής ενέργειας και άλλες κυβερνητικές προτεραιότητες.

Η ανεξάρτητη Committee for a Responsible Federal Budget εκτιμά ότι οι πολιτικές επιλογές τόσο του Τραμπ όσο και του Μπάιντεν επιδείνωσαν την τροχιά του ομοσπονδιακού χρέους σε σχέση με όσα θα προέκυπταν από την εφαρμογή της υφιστάμενης νομοθεσίας όταν ανέλαβε ο καθένας τα καθήκοντά του.
 

Το χρέος ξεπερνά κατά 20% το αμερικανικό ΑΕΠ

Το συνολικό ομοσπονδιακό χρέος είναι πλέον περίπου 20% υψηλότερο από την ετήσια οικονομική παραγωγή των ΗΠΑ.

Η ταχεία διόγκωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά τον 21ο αιώνα οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κρατική αντίδραση στη χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009 και στην πανδημία του 2020.

Παράλληλα, το εμβληματικό νομοθετικό πακέτο της δεύτερης θητείας Τραμπ, το One Big Beautiful Bill Act, αναμένεται να προσθέσει άλλα 4,7 τρισ. δολάρια στο χρέος, σύμφωνα με το Congressional Budget Office (CBO).

Ο Τραμπ έχει παρουσιάσει τη δεύτερη προεδρική θητεία του ως περίοδο περιορισμού των κρατικών δαπανών, με τις αρχικές περικοπές θέσεων εργασίας στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες. Ωστόσο, μεγάλο μέρος των μειώσεων αφορά τις λεγόμενες «διακριτικές» δαπάνες, οι οποίες αποτελούν το μικρότερο μέρος του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού.

Οι ΗΠΑ δαπανούν περίπου 7 τρισ. δολάρια ετησίως, με περίπου το 60% να κατευθύνεται σε υποχρεωτικά προγράμματα, όπως Social Security, Medicare, Medicaid και περίθαλψη βετεράνων.
 

Οι τόκοι ξεπέρασαν τις αμυντικές δαπάνες

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι πλέον το ίδιο το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Περίπου 1,1 τρισ. δολάρια κατευθύνονται στην πληρωμή τόκων για τον αμερικανικό δανεισμό, με το κόστος να αυξάνεται καθώς διογκώνεται το συνολικό χρέος και παραμένουν υψηλά τα επιτόκια.

Το οικονομικό έτος 2025 ήταν η πρώτη φορά που το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους ξεπέρασε τη χρηματοδότηση του Πενταγώνου.

Στους πρώτους δέκα μήνες του οικονομικού έτους 2026, οι δαπάνες για τόκους έχουν ξεπεράσει ακόμη και τις δαπάνες του Medicare, αποτελώντας πλέον τη δεύτερη μεγαλύτερη κατηγορία δαπανών του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού, πίσω μόνο από το Social Security.

Οι ΗΠΑ δαπανούν ολοένα περισσότερα για να καλύψουν τις συνταξιοδοτικές και υγειονομικές ανάγκες της γενιάς των baby boomers, ασκώντας πίεση στα ταμεία Social Security και Medicare, την ώρα που τα έσοδα από φόρους μισθοδοσίας και εισοδήματος δεν επαρκούν για να καλύψουν το συνολικό ομοσπονδιακό κόστος.

Οι πληρωμές τόκων σε κυλιόμενη βάση 12 μηνών έχουν ξεπεράσει το 1 τρισ. δολάρια από τις αρχές του 2024 και είναι υπερδιπλάσιες σε σχέση με το 2020.

Με τις αποδόσεις των αμερικανικών κρατικών ομολόγων να παραμένουν υψηλές και τις εκδόσεις νέου χρέους να αυξάνονται, το κόστος των τόκων αναμένεται να συνεχίσει να διογκώνεται.