Όσο περισσότερα συντηρητικά περιέχει ένα τρόφιμο, τόσο περισσότερο συνδέεται με τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου, υποστηρίζει νέα, μεγάλη γαλλική μελέτη, που δημοσιεύεται στο The BMJ.

Μεγάλες ποσότητες συντηρητικών εμπεριέχονται συνήθως σε βιομηχανικά επεξεργασμένα τρόφιμα και ποτά, με στόχο την παράταση της διάρκειας ζωής τους. Αν και οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να επιβεβαιωθούν αυτά τα ευρήματα και να διευκρινιστούν οι υποκείμενοι μηχανισμοί, αναφέρουν ότι τα αποτελέσματα θέτουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με την ευρεία χρήση συντηρητικών και ζητούν την επανεκτίμηση των ισχυόντων κανονισμών για την ασφάλεια των τροφίμων, με σκοπό την καλύτερη προστασία των καταναλωτών.

Γιατί τα συντηρητικά βρίσκονται υπό εξέταση

Τα συντηρητικά προστίθενται στα συσκευασμένα τρόφιμα για να αποτρέψουν την αλλοίωση και να αναστείλουν την ανάπτυξη μικροβίων. Πειραματικές μελέτες έχουν υποδείξει στο παρελθόν ότι ορισμένα μπορεί να βλάψουν τα κύτταρα ή το DNA, αλλά τα στοιχεία που τα συνδέουν με τον κίνδυνο καρκίνου είναι περιορισμένα.

Για να αντιμετωπίσουν αυτό το κενό, οι ερευνητές ανέλυσαν μακροπρόθεσμα δεδομένα σχετικά με τη διατροφή και την υγεία, προκειμένου να εξετάσουν εάν η έκθεση σε συντηρητικά τροφίμων συνδέεται με τον κίνδυνο καρκίνου σε ενήλικες. Η μελέτη βασίστηκε σε δεδομένα από το NutriNet-Santé, μια συνεχιζόμενη μελέτη πληθυσμού, που παρακολουθεί τα αποτελέσματα της διατροφής και της υγείας. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 105.260 συμμετέχοντες ηλικίας 15 ετών και άνω (μέση ηλικία 42 ετών, σχεδόν 80% γυναίκες) που δεν είχαν διαγνωστεί με καρκίνο.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν κατά μέσο όρο για 7,5 χρόνια, περίοδο κατά την οποία συμπλήρωσαν επαναλαμβανόμενα 24ωρα διατροφικά ημερολόγια μεταξύ 2009 και 2023, παρέχοντας λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με την πρόσληψη τροφής, με αναφορά στις συγκεκριμένες μάρκες των προϊόντων. Οι διαγνώσεις καρκίνου προσδιορίστηκαν μέσω ερωτηματολογίων υγείας και αρχείων θανάτου.

Συνολικά, οι ερευνητές ανέλυσαν 17 διαφορετικά συντηρητικά, ορισμένα μη αντιοξειδωτικά, τα οποία αναστέλλουν την ανάπτυξη μικροβίων ή τη χημική αλλοίωση και μερικά αντιοξειδωτικά, τα οποία επιβραδύνουν την αλλοίωση των τροφίμων, περιορίζοντας την οξείδωση.

Τι ανακάλυψαν

Κατά τη διάρκεια της μελέτης, 4.226 συμμετέχοντες διαγνώστηκαν με καρκίνο, συμπεριλαμβανομένων 1.208 περιπτώσεων καρκίνου του μαστού, 508 περιπτώσεων καρκίνου του προστάτη, 352 περιπτώσεων καρκίνου του παχέος εντέρου και 2.158 περιπτώσεων άλλων μορφών καρκίνου, σύμφωνα με το ygeiamou.gr

Από τα 17 συντηρητικά που εξετάστηκαν, τα 11 δεν έδειξαν καμία συσχέτιση με τον κίνδυνο καρκίνου, ενώ η συνολική πρόσληψη συντηρητικών δεν συνδέθηκε επίσης με καρκινικό κίνδυνο. Ωστόσο, η υψηλή κατανάλωση συγκεκριμένων συντηρητικών -μη αντιοξειδωτικών κυρίως- συσχετίστηκε με ορισμένους τύπους καρκίνου.

Συγκεκριμένα:

• Το σορβικό κάλιο συνδέθηκε με 14% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου συνολικά και 26% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.
• Τα συνολικά θειώδη άλατα συνδέθηκαν με 12% αύξηση του συνολικού κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.
• Το νιτρώδες νάτριο συνδέθηκε με 32% υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη.
• Το νιτρικό κάλιο συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου συνολικά (13%) και καρκίνου του μαστού (22%).
• Το οξικό οξύ και τα οξικά άλατα συνολικά συνδέθηκαν με υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου γενικά και καρκίνου του μαστού.

Από τα αντιοξειδωτικά συντηρητικά, μόνο το ερυθορβικό νάτριο συνδέθηκε με αυξημένη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου.

Ερμηνεία και περιορισμοί

Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι πρόκειται για μια παρατηρητική μελέτη, που σημαίνει ότι δεν μπορεί να αποδείξει ότι τα συντηρητικά προκαλούν καρκίνο. Άλλοι παράγοντες ενδέχεται να έχουν επηρεάσει τα αποτελέσματα. Ωστόσο, σημειώνουν ότι πολλά από τα συντηρητικά που συνδέονται με υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου είναι γνωστό ότι επηρεάζουν τις ανοσολογικές και φλεγμονώδεις οδούς, οι οποίες θα μπορούσαν εύλογα να συμβάλουν στην ανάπτυξη καρκίνου.

Καλούν, επίσης, τους κατασκευαστές να μειώσουν τη χρήση περιττών συντηρητικών, τονίζοντας ότι η ευρεία και συχνά ανεπαρκώς ελεγχόμενη χρήση αυτών των προσθέτων, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην υγεία, απαιτεί μια πιο προσεκτική ρύθμιση.

Οι πιθανές πολιτικές περιλαμβάνουν αυστηρότερα όρια στη χρήση συντηρητικών, σαφέστερη επισήμανση των τροφίμων, υποχρεωτική γνωστοποίηση της περιεκτικότητας σε πρόσθετα και διεθνείς προσπάθειες παρακολούθησης, παρόμοιες με αυτές που χρησιμοποιούνται για τη ρύθμιση των τρανς λιπαρών και του νατρίου.

Σε ατομικό επίπεδο, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι υπάρχουσες οδηγίες -όπως η μείωση της κατανάλωσης επεξεργασμένων κρεάτων και αλκοόλ- παραμένουν ένας πρακτικός και τεκμηριωμένος τρόπος για τη μείωση του κινδύνου καρκίνου.