Περίπου 200 ζωές εκτιμάται ότι έχουν σωθεί μέχρι σήμερα στην Αγγλία χάρη στο εμβόλιο κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV), σύμφωνα με νέα ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet.

Τα ευρήματα βασίζονται σε δεδομένα δεκαετιών και καταγράφουν για πρώτη φορά με τόσο σαφή τρόπο τη μείωση της θνησιμότητας, μετά την εισαγωγή του εμβολιασμού σε σχολικές ηλικίες το 2008.

Η πιο εντυπωσιακή διαπίστωση αφορά τις νεαρές γυναίκες ηλικίας 20 έως 24 ετών, στις οποίες δεν καταγράφηκαν θάνατοι από καρκίνο τραχήλου της μήτρας την περίοδο 2020–2024.

Πρόκειται για το πρώτο πενταετές διάστημα στο οποίο η θνησιμότητα στην ηλικιακή αυτή ομάδα μηδενίστηκε. Με βάση τα προ του εμβολιασμού δεδομένα, θα αναμένονταν περίπου 23 θάνατοι.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με την ευρεία εφαρμογή του εμβολιασμού σε κορίτσια ηλικίας 12–13 ετών.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Πίτερ Σαζένι από το Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου «είναι εντυπωσιακό να διαπιστώνει κανείς πως μία παρέμβαση μπορεί σχεδόν να εξαλείψει έναν συγκεκριμένο τύπο καρκίνου», ενώ τα στοιχεία δείχνουν ότι όσοι εμβολιάστηκαν στην παιδική ηλικία έχουν πλέον σχεδόν μηδενικό κίνδυνο θανάτου πριν τα 30.

Πριν από την έναρξη του προγράμματος, καταγράφονταν περίπου 20 θάνατοι ετησίως σε νεαρές γυναίκες, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της μείωσης.

Παράλληλα, συνολικά ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας παραμένει ο 14ος συχνότερος καρκίνος στις γυναίκες στο Ηνωμένο Βασίλειο, με περίπου 3.300 νέες διαγνώσεις κάθε χρόνο.

Ο HPV, ο οποίος μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής δερματικής επαφής, ευθύνεται για τη μεγάλη πλειονότητα των περιστατικών.

Αν και οι περισσότερες λοιμώξεις υποχωρούν αυτόματα, ένα μικρό ποσοστό οδηγεί σε κυτταρικές αλλοιώσεις που μπορεί, με την πάροδο των ετών, να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Στην Ελλάδα, μόλις το 52% των κοριτσιών στην Ελλάδα ολοκληρώνει τον εμβολιασμό κατά του HPV μέχρι την ηλικία των 15 ετών, ενώ η χώρα μας επιδιώκει να εξαλείψει τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας έως το 2047.

Η σημασία της εμβολιαστικής κάλυψης και η προοπτική εξάλειψης της νόσου

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, η μείωση των θανάτων αναμένεται να συνεχιστεί καθώς οι πρώτες εμβολιασμένες γενιές μεγαλώνουν.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Cancer Research UK χαρακτήρισε τα ευρήματα «σημαντικό ορόσημο», υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι τα ποσοστά εμβολιασμού παραμένουν χαμηλότερα από τα συνιστώμενα επίπεδα.

Στην Αγγλία, περίπου το 76% των κοριτσιών έχουν εμβολιαστεί έως την ηλικία των 15 ετών, όταν ο στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι το 90% για την επίτευξη εξάλειψης της νόσου.

Παράλληλα, οι ειδικοί τονίζουν ότι ο εμβολιασμός πρέπει να συνδυάζεται με τακτικό προληπτικό έλεγχο (τεστ Παπ), καθώς δεν καλύπτει όλους τους τύπους HPV.

Από το 2019 το εμβόλιο χορηγείται και σε αγόρια, συμβάλλοντας στη μείωση και άλλων HPV-σχετιζόμενων καρκίνων, όπως του στοματοφάρυγγα και του πρωκτού, αλλά και στον περιορισμό της μετάδοσης του ιού.

Οι βρετανικές αρχές υγείας επισημαίνουν ότι βρίσκονται σε εξέλιξη δράσεις για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης και την ενίσχυση της συμμετοχής στον προληπτικό έλεγχο, μέσω στοχευμένων καμπανιών και προγραμμάτων υπενθύμισης.

HPV στην Ελλάδα: επιδημιολογικά δεδομένα και εμβολιαστική κάλυψη

Στην Ελλάδα, ο HPV παραμένει ιδιαίτερα διαδεδομένος, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι ένα μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού θα εκτεθεί στον ιό κάποια στιγμή στη ζωή του.

Η εμβολιαστική κάλυψη των εφήβων παραμένει χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, παρά τη διαθεσιμότητα του εμβολίου στο εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα καταγράφονται ετησίως εκατοντάδες νέα περιστατικά καρκίνου τραχήλου της μήτρας, με σημαντικό ποσοστό να αποδίδεται σε HPV υψηλού κινδύνου τύπους.

Οι υγειονομικές αρχές και επιστημονικοί φορείς επισημαίνουν ότι η αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης σε προεφηβικές ηλικίες, σε συνδυασμό με την ενίσχυση του προσυμπτωματικού ελέγχου, θεωρείται κρίσιμη για τη μείωση της νόσου στη χώρα τα επόμενα χρόνια.