Απευθείας γραμμή με Πούτιν! Φινλανδία και Νορβηγία μιλούν με το Κρεμλίνο – Τι ετοιμάζεται στο Άμπου Ντάμπι;

Τηλεφωνική επικοινωνία με τον Βλαντίμιρ Πούτιν είχαν την Τρίτη (27/10) ο πρόεδρος της Φινλανδίας Αλεξάντερ Στουμπ και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας Γιόνας Γκαρ Στόρε, με αντικείμενο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις προσπάθειες εξεύρεσης διπλωματικής λύσης. Η επαφή πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία των δύο Σκανδιναβών ηγετών, λίγες ημέρες μετά τις συνομιλίες στο Όσλο με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Αμερικανό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η προετοιμασία των επόμενων διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει ανακοινωθεί συμφωνία για κατάπαυση του πυρός.

Μια νέα διπλωματική επικοινωνία έρχεται να προστεθεί στις προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ο οποίος συνεχίζεται από την πλήρους κλίμακας ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022.

Αυτή τη φορά, η επαφή με τον Ρώσο πρόεδρο πραγματοποιήθηκε από δύο ηγέτες χωρών του ΝΑΤΟ που βρίσκονται στη βόρεια Ευρώπη: τον Φινλανδό πρόεδρο Αλεξάντερ Στουμπ και τον Νορβηγό πρωθυπουργό Γιόνας Γκαρ Στόρε.

Σύμφωνα με το γραφείο του Φινλανδού προέδρου, οι δύο ηγέτες πήραν την πρωτοβουλία να συνομιλήσουν τηλεφωνικά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν την Τρίτη 27 Οκτωβρίου.

Ζελένσκι: 115 δισ. ευρώ για το 2027 – Λείπουν 70 δισ.

Στόχος της επικοινωνίας ήταν η συζήτηση για τον πόλεμο, τις διπλωματικές προσπάθειες τερματισμού του και την ασφάλεια στην Ευρώπη.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται μετά από μια εβδομάδα εντατικών επαφών μεταξύ Ουάσιγκτον, Κιέβου, Μόσχας και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.

Τι συζήτησαν Πούτιν, Στουμπ και Στόρε

Η επικοινωνία επιβεβαιώθηκε μέσω ενημέρωσης του γραφείου της φινλανδικής προεδρίας, σύμφωνα με το ελληνικό δημοσίευμα.

Όπως αναφέρεται, ο Αλεξάντερ Στουμπ και ο Γιόνας Γκαρ Στόρε ανέλαβαν την πρωτοβουλία να επικοινωνήσουν με τον Ρώσο πρόεδρο για να συζητήσουν την πορεία του πολέμου και τις προοπτικές ειρηνευτικής διαδικασίας.

Η συζήτηση συνδέθηκε με τις συναντήσεις που πρόκειται να ακολουθήσουν στο Άμπου Ντάμπι, όπου αναμένεται να συνεχιστεί η διπλωματική προσπάθεια σε τεχνικό επίπεδο.

Δεν έχουν γίνει γνωστές αναλυτικές λεπτομέρειες για τις θέσεις που διατυπώθηκαν από κάθε πλευρά κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής επικοινωνίας.

Επίσης, δεν έχει ανακοινωθεί ότι οι συνομιλητές συμφώνησαν σε συγκεκριμένους όρους κατάπαυσης του πυρός ή σε χρονοδιάγραμμα ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η σημασία της εξέλιξης βρίσκεται, προς το παρόν, στο γεγονός ότι δημιουργήθηκε άμεσος δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης διπλωματικής πρωτοβουλίας.

Πώς φτάσαμε στην επικοινωνία με το Κρεμλίνο

Η σημερινή τηλεφωνική συνομιλία δεν προέκυψε ανεξάρτητα από τις προηγούμενες επαφές.

Στις 20 Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε στο Όσλο συνάντηση με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι, του Αλεξάντερ Στουμπ και του Γιόνας Γκαρ Στόρε.

Στις συζητήσεις συμμετείχε και ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ενώ ο Τζάρεντ Κούσνερ συμμετείχε μέσω τηλεδιάσκεψης.

Στο τραπέζι τέθηκαν οι προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία, η οικονομική ανοικοδόμηση και τα εδαφικά ζητήματα.

Ο Νορβηγός πρωθυπουργός είχε δηλώσει ότι η συνεργασία μεταξύ των εταίρων είναι απαραίτητη για να προχωρήσει η διπλωματική διαδικασία.

Η συνάντηση είχε, επομένως, διπλό χαρακτήρα: αφενός την προετοιμασία συγκεκριμένων προτάσεων για την Ουκρανία και αφετέρου τον συντονισμό των Ευρωπαίων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ταξίδι του Γουίτκοφ στον Πούτιν

Μετά τις συνομιλίες στο Όσλο, ο Στιβ Γουίτκοφ ταξίδεψε στην Αγία Πετρούπολη για επαφές με τη ρωσική ηγεσία.

Σκοπός ήταν να μεταφέρει τις προτάσεις που είχαν συζητηθεί με την ουκρανική και ευρωπαϊκή πλευρά και να εξετάσει κατά πόσο υπήρχε περιθώριο συνέχισης της διαδικασίας.

Η επίσκεψη αυτή θεωρήθηκε σημαντική επειδή ακολούθησε μια περίοδο δυσκολιών και αβεβαιότητας στις προσπάθειες διαπραγμάτευσης.

Ωστόσο, οι επαφές δεν συνοδεύτηκαν από ανακοίνωση ολοκληρωμένης ειρηνευτικής συμφωνίας.

Η τηλεφωνική επικοινωνία του Πούτιν με τους δύο Σκανδιναβούς ηγέτες εντάσσεται τώρα στην ίδια αλληλουχία διπλωματικών κινήσεων.

Γιατί Φινλανδία και Νορβηγία έχουν ιδιαίτερη σημασία

Η συμμετοχή του Αλεξάντερ Στουμπ και του Γιόνας Γκαρ Στόρε παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον λόγω της γεωγραφικής και στρατηγικής θέσης των χωρών τους.

Η Φινλανδία μοιράζεται εκτεταμένα σύνορα με τη Ρωσία και έγινε μέλος του ΝΑΤΟ το 2023, μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Η απόφαση αυτή άλλαξε σημαντικά το πλαίσιο των σχέσεων Ελσίνκι–Μόσχας.

Η Νορβηγία αποτελεί επίσης μέλος του ΝΑΤΟ και συνορεύει με τη Ρωσία στον αρκτικό Βορρά.

Και οι δύο χώρες αντιμετωπίζουν την ευρωπαϊκή ασφάλεια ως ζήτημα άμεσα συνδεδεμένο με την εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Το γεγονός ότι οι ηγέτες τους επικοινώνησαν με τον Πούτιν δεν σημαίνει αλλαγή της στάσης τους απέναντι στη ρωσική εισβολή.

Αποτυπώνει, όμως, την επιδίωξή τους να συμμετέχουν ενεργά στη διπλωματική διαδικασία και στη συζήτηση για τις μελλοντικές εγγυήσεις ασφαλείας της Ευρώπης.

Το παρασκήνιο για τον ρόλο του Στουμπ

Το όνομα του Φινλανδού προέδρου είχε ήδη εμφανιστεί στη συζήτηση για το ποιος θα μπορούσε να εκπροσωπήσει ευρωπαϊκές θέσεις σε ενδεχόμενες συνομιλίες με τη Ρωσία.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που επικαλούνται Ευρωπαίους διπλωμάτες, ο Στουμπ θεωρείται ένα από τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να διαδραματίσουν ρόλο σε μια τέτοια προσπάθεια.

Στα επιχειρήματα που προβάλλονται περιλαμβάνονται η εμπειρία της Φινλανδίας στις σχέσεις με τη Ρωσία και οι επαφές του Στουμπ με την αμερικανική ηγεσία.

Η σχετική συζήτηση δεν είχε καταλήξει σε επίσημο διορισμό του ως Ευρωπαίου διαπραγματευτή.

Επομένως, η σημερινή τηλεφωνική επικοινωνία δεν πρέπει να παρουσιαστεί ως απόδειξη ότι ο Φινλανδός πρόεδρος ανέλαβε θεσμικά την εκπροσώπηση ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Τι αναμένεται στο Άμπου Ντάμπι

Το επόμενο σημείο ενδιαφέροντος βρίσκεται στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Στις 23 Οκτωβρίου, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι ανακοίνωσε ότι Ουκρανοί, Ρώσοι και Αμερικανοί διαπραγματευτές είχαν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις επαφές τους σε τεχνικό επίπεδο στο Άμπου Ντάμπι, κατά το πρώτο μισό του Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, οι συζητήσεις θα αφορούν ζητήματα που συνδέονται με τον τερματισμό του πολέμου και τη διαμόρφωση μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.

Το Κίεβο επιμένει ότι μια βιώσιμη ειρήνη πρέπει να περιλαμβάνει ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας, ώστε να αποτραπεί νέα επίθεση στο μέλλον.

Παράλληλα, παραμένουν σημαντικές διαφωνίες για τα εδάφη που ελέγχει η Ρωσία, την εφαρμογή μιας κατάπαυσης του πυρός και το μελλοντικό καθεστώς ασφαλείας της Ουκρανίας.

Η ανακοίνωση συνομιλιών δεν σημαίνει ότι τα εμπλεκόμενα μέρη έχουν ήδη καταλήξει σε κοινή λύση.

Κατάπαυση του πυρός και εδαφικά: Τα δύσκολα ζητήματα

Οι βασικές διαφωνίες ανάμεσα στο Κίεβο και στη Μόσχα παραμένουν ουσιαστικές.

Η Ουκρανία ζητά εγγυήσεις ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα οδηγήσει απλώς σε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών πριν από νέα επίθεση.

Η Ρωσία, από την πλευρά της, διατηρεί τις δικές της απαιτήσεις σχετικά με τα εδάφη και τη μελλοντική στρατιωτική θέση της Ουκρανίας.

Οι εδαφικές διεκδικήσεις της Μόσχας απορρίπτονται από το Κίεβο ως παραβίαση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας.

Παράλληλα, εξετάζονται δυνατότητες επιμέρους συμφωνιών, για παράδειγμα σχετικά με τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές.

Τέτοιες ρυθμίσεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν ενδιάμεσα βήματα, αλλά δεν υποκαθιστούν μια συνολική πολιτική συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Έρχεται ειρηνευτική συμφωνία;

Η επικοινωνία του Βλαντίμιρ Πούτιν με τον Αλεξάντερ Στουμπ και τον Γιόνας Γκαρ Στόρε αποτελεί νέα διπλωματική εξέλιξη.

Το ίδιο ισχύει για τις επαφές των προηγούμενων ημερών στο Όσλο και στην Αγία Πετρούπολη, όπως και για την προετοιμασία των διαπραγματεύσεων στο Άμπου Ντάμπι.

Δεν υπάρχει, όμως, μέχρι στιγμής ανακοίνωση συμφωνίας για οριστική κατάπαυση του πυρός, ούτε έχουν δημοσιοποιηθεί κοινοί όροι ειρήνης που να έχουν γίνει αποδεκτοί από τη Ρωσία και την Ουκρανία.

Το νέο στοιχείο είναι ότι η διπλωματική επικοινωνία με τη Μόσχα επεκτείνεται πλέον και σε Ευρωπαίους ηγέτες που συμμετείχαν άμεσα στην προετοιμασία των αμερικανοουκρανικών επαφών.

Το κατά πόσο οι συνομιλίες αυτές θα οδηγήσουν σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις θα φανεί από την εξέλιξη της διαδικασίας και τις συναντήσεις που έχουν προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο.