Στο επίκεντρο της σημερινής συνεδρίασης της Επιτροπής Αναθεώρησης του Συντάγματος βρίσκονται οι σχέσεις εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας, το φαινόμενο της «περιστρεφόμενης πόρτας» που οδηγεί δικαστικούς λειτουργούς στον προθάλαμο της πολιτικής, αλλά και το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, με αιχμή τις προτάσεις αναθεώρησης των άρθρων 89 και 90.

Η συζήτηση επικεντρώνεται σε παρεμβάσεις που αφορούν τόσο τα δικαστικά ασυμβίβαστα όσο και τον τρόπο επιλογής και προαγωγής των ανώτατων δικαστικών λειτουργών, με το πολιτικό και θεσμικό αποτύπωμα των αλλαγών να θεωρείται κρίσιμο.

Συνταγματική Αναθεώρηση: Τι προβλέπει η πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 89

Σύμφωνα με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας για την αναθεώρηση του άρθρου 89 του Συντάγματος (δικαστικά ασυμβίβαστα):

• Επιτρέπεται η ανάθεση ειδικών διοικητικών καθηκόντων σε δικαστικούς λειτουργούς με απόφαση της Βουλής, όπως ορίζει ο νόμος.
• Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή τους με οποιαδήποτε ιδιότητα στην κυβέρνηση ή η τοποθέτησή τους σε ανεξάρτητες αρχές για τρία τουλάχιστον χρόνια από την αφυπηρέτησή τους.

Η πρόταση της ΝΔ για το άρθρο 90

Με την πρόταση για την αναθεώρηση του άρθρου 90 (Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο), παρ.5:

• Για τις προαγωγές στις θέσεις των ανώτατων δικαστών, θα αποφασίζει ειδική κοινοβουλευτική επιτροπή, χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, από κατάλογο τριών δικαστών, για κάθε θέση, που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες.

Σήμερα το άρθρο 90 του Συντάγματος ορίζει ότι οι προαγωγές στις θέσεις του προέδρου και του αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας, του Αρείου Πάγου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου ενεργούνται με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση του Υπουργικού Συμβουλίου, με επιλογή μεταξύ των μελών του αντίστοιχου ανώτατου δικαστηρίου, όπως νόμος ορίζει. Mολονότι η σημερινή κυβέρνηση επέφερε τομή εισάγοντας ενδιάμεσο στάδιο και έδωσε τη δυνατότητα στο δικαστικό σώμα να εκφράζει γνώμη (δια μυστικής ψηφοφορίας), τον τελικό λόγο έχει η κυβέρνηση (υπουργικό συμβούλιο), βάσει του ισχύοντος άρθρου 90 του Συντάγματος. Με την πρόταση της Νέας Δημοκρατίας, η αρμοδιότητα αυτή ανατίθεται στη Βουλή, με βάση κατάλογο δικαστών που προτείνονται από τις οικείες ολομέλειες. Η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας πηγαίνει όμως και ένα βήμα πιο πέρα, αφού κάνει λόγο για τις προαγωγές «ανωτάτων δικαστών» και δεν περιορίζεται στην ανάδειξη των ηγεσιών των ανωτάτων δικαστηρίων.

Η πρόταση έχει όμως και αντίλογο: αν αλλάξει η διάταξη στην κατεύθυνση που προτείνει η Νέα Δημοκρατία, η αρμοδιότητα απλώς μεταφέρεται από την κυβέρνηση στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία και η αποσύνδεση από την πολιτική εξουσία, κινδυνεύει να μην είναι ουσιαστική.