Σοβαρές καταγγελίες για προβλήματα κατασκευής, παραβιάσεις κανόνων πυρηνικής ασφάλειας και ελλείψεις στη διαχείριση του έργου διατυπώνουν αιγυπτιακές αρχές σε βάρος της Rosatom, της ρωσικής κρατικά ελεγχόμενης εταιρείας που κατασκευάζει τον πυρηνικό σταθμό του Ελ Νταμπάα στην Αίγυπτο.

Τα στοιχεία περιλαμβάνονται σε εμπιστευτική επιστολή της αιγυπτιακής Αρχής Πυρηνικών Σταθμών προς υψηλόβαθμο στέλεχος της Rosatom, με ημερομηνία 4 Ιουνίου. Τα έγγραφα περιήλθαν σε γνώση του POLITICO μέσω αξιωματούχου των υπηρεσιών πληροφοριών και, σύμφωνα με το δημοσίευμα, δεν είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί.

Οι αιγυπτιακές αρχές κάνουν λόγο για κατασκευαστικές ατέλειες σε περισσότερες από μία μονάδες του σταθμού, ενώ παράλληλα καταγγέλλουν πρακτικές που, όπως υποστηρίζουν, υπονομεύουν την κουλτούρα πυρηνικής ασφάλειας. Στην ίδια επιστολή γίνεται αναφορά ακόμη και σε «σκόπιμη αμέλεια» από πλευράς στελέχους που συνδέεται με το έργο.

Προβλήματα σε πολλαπλές μονάδες

Το Ελ Νταμπάα, στις ακτές της Μεσογείου, περίπου 300 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Καΐρου, προβλέπεται να διαθέτει τέσσερις πυρηνικούς αντιδραστήρες ρωσικού σχεδιασμού.

Σύμφωνα με την αιγυπτιακή επιστολή, έχουν εντοπιστεί προβλήματα σε διαφορετικά τμήματα των υπό κατασκευή μονάδων. Μεταξύ άλλων αναφέρονται κενά πίσω από τη μεταλλική επένδυση στη Μονάδα 4, ελαττώματα στις πλάκες θεμελίωσης των Μονάδων 1, 2 και 3, καθώς και προβλήματα στη δομή του κυλινδρικού τοιχώματος του κτιρίου του αντιδραστήρα στη Μονάδα 4.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο γεγονός ότι οι εργασίες αποκατάστασης των προβλημάτων στα θεμέλια των τριών πρώτων μονάδων φέρεται να διήρκεσαν περίπου έναν χρόνο.

Η αιγυπτιακή πλευρά κατηγορεί ακόμη τη Rosatom ότι χρησιμοποίησε παραπλανητικές μεθόδους για να παρουσιάσει το έργο ως περισσότερο προχωρημένο από ό,τι ήταν στην πραγματικότητα. Κατά την ίδια πηγή, τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για να υποστηριχθεί ότι η κατασκευή είχε ξεπεράσει το 50% δεν ανταποκρίνονταν στην εικόνα που υπήρχε στο εργοτάξιο.

Καταγγελίες και για την ασφάλεια των εργαζομένων

Τα έγγραφα περιγράφουν επίσης περιστατικά που, εφόσον επιβεβαιωθούν, εγείρουν ερωτήματα όχι μόνο για την κατασκευαστική ποιότητα αλλά και για τις συνθήκες ασφαλείας στο εργοτάξιο.

Η αιγυπτιακή αρχή αναφέρεται σε εργαζομένους που φέρεται να είχαν στην κατοχή τους απαγορευμένα αλκοολούχα ποτά, σε χρήση πλαστών διαπιστευτηρίων και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες άτομα φέρεται να εμφανίστηκαν ως άλλα πρόσωπα προκειμένου να αποκτήσουν μη εξουσιοδοτημένη πρόσβαση.

Παράλληλα, γίνεται λόγος για φωτογραφίες και βίντεο από τον χώρο κατασκευής που δημοσιεύθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γεγονός που, σύμφωνα με την αιγυπτιακή πλευρά, έπληξε την εικόνα του έργου.

Ακόμη σοβαρότερη είναι η αναφορά σε εργατικό ατύχημα κατά το οποίο ένας εργαζόμενος υπέστη σοβαρό ανοιχτό κάταγμα. Η αιγυπτιακή αρχή υποστηρίζει ότι αντί να μεταφερθεί με κατάλληλα εξοπλισμένο ασθενοφόρο, μεταφέρθηκε κρυφά σε ιδιωτικό όχημα, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια αυτή σκόπιμη προσπάθεια συγκάλυψης του περιστατικού.

Εσωτερικοί έλεγχοι της Rosatom καταγράφουν καθυστερήσεις

Οι καταγγελίες δεν περιορίζονται στην αιγυπτιακή επιστολή. Τέσσερα ακόμη εσωτερικά επιχειρηματικά έγγραφα της Rosatom, τα οποία εξέτασε το POLITICO, φέρεται να καταγράφουν καθυστερήσεις, προβλήματα στην ποιότητα των κατασκευών και αδυναμίες στη διαχείριση του έργου.

Ένας εσωτερικός έλεγχος που συντάχθηκε το 2025 προειδοποιούσε για «σημαντικό κίνδυνο» αδυναμίας τήρησης των συμβατικών υποχρεώσεων της εταιρείας. Μάλιστα, εκτιμούσε ότι το αρχικό χρονοδιάγραμμα για την πρώτη μονάδα ενδέχεται να καθυστερήσει κατά περίπου 18 μήνες.

Αυτό θα μετέφερε την προβλεπόμενη ολοκλήρωση από τον Σεπτέμβριο του 2028 στον Μάρτιο του 2030.

Παρά τις καταγγελίες, ο αιγυπτιακός πρωθυπουργός Μοστάφα Μαντμπούλι είχε δηλώσει τον Ιούλιο ότι αναμένει την ολοκλήρωση και των τεσσάρων μονάδων έως το 2030, με τον πρώτο αντιδραστήρα να αρχίζει να παράγει ηλεκτρική ενέργεια το 2028. Μέχρι σήμερα δεν έχει τοποθετηθεί πυρηνικό καύσιμο στις εγκαταστάσεις.

Η Rosatom απορρίπτει τις αιτιάσεις

Η ρωσική εταιρεία αρνήθηκε ότι υπάρχουν επιβεβαιωμένες παραβιάσεις των διαδικασιών που διέπουν το έργο.

Σε δήλωσή της προς το POLITICO, η Rosatom υποστήριξε ότι εφαρμόζει τα υψηλότερα πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας και ότι το ίδιο ισχύει και για την κατασκευή του Ελ Νταμπάα. Η εταιρεία δεν διευκρίνισε αν έχει παραλάβει τη συγκεκριμένη επιστολή ή αν έχει απαντήσει στις καταγγελίες της αιγυπτιακής αρχής.

Υποστήριξε ακόμη ότι η ποιότητα της οργάνωσης των εργασιών, το σύστημα διαχείρισης ποιότητας και η κουλτούρα ασφάλειας επιβεβαιώνονται από τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας Ρωσίας και Αιγύπτου, καθώς και από την παρουσία εκπροσώπων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) σε σημαντικά στάδια της κατασκευής.

Η Rosatom τόνισε επίσης ότι καμία από τις καταγγελίες που περιλαμβάνονται στα έγγραφα δεν έχει επιβεβαιωθεί στο πλαίσιο των συμβατικών, τεχνικών και εποπτικών διαδικασιών που προβλέπει το έργο.

Γιατί η υπόθεση αφορά άμεσα την Ουγγαρία

Οι αποκαλύψεις αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς η Rosatom κατασκευάζει στην Ουγγαρία το πυρηνικό έργο Paks II, χρησιμοποιώντας την ίδια τεχνολογία αντιδραστήρων που προβλέπεται στο Ελ Νταμπάα.

Το Paks II αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της στενής ενεργειακής σχέσης της Ουγγαρίας με τη Ρωσία. Το έργο εγκρίθηκε επί κυβέρνησης Βίκτορ Όρμπαν το 2014 και συνδέθηκε πολιτικά με τη γενικότερη προσέγγιση της Βουδαπέστης προς τη Μόσχα. Οι εργασίες για την κατασκευή του ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2026.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι δεν γνώριζε τα συγκεκριμένα εμπιστευτικά έγγραφα ούτε τις καταγγελίες που περιέχουν. Εκπρόσωπός της υπογράμμισε, ωστόσο, ότι η πυρηνική ασφάλεια αποτελεί βασική προτεραιότητα της ΕΕ και διευκρίνισε πως η άμεση ευθύνη για ζητήματα πυρηνικής ασφάλειας ανήκει στο ενδιαφερόμενο κράτος-μέλος.

Νέος πονοκέφαλος για τη Βουδαπέστη

Η υπόθεση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για την Ουγγαρία, καθώς η νέα κυβέρνηση του πρωθυπουργού Πέτερ Μάγιαρ έχει ήδη ξεκινήσει επανεξέταση του Paks II.

Η κυβέρνηση Μάγιαρ έχει θέσει υπό εξέταση τόσο το ιδιαίτερα υψηλό κόστος του έργου όσο και τους στενούς δεσμούς του με τη Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Παράλληλα, η επέκταση του πυρηνικού σταθμού θεωρείται σημαντική για τον μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό της χώρας, καθώς η Βουδαπέστη επιδιώκει να μειώσει τις εκπομπές της και να αντικαταστήσει παλαιότερη πυρηνική δυναμικότητα.

Ο πρώην Ούγγρος «πράσινος» ευρωβουλευτής Μπένεντεκ Γιάβορ, ο οποίος έχει ασκήσει έντονη κριτική στο Paks II, εκτίμησε ότι οι νέες καταγγελίες από την Αίγυπτο θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την αξιολόγηση του έργου από τη νέα ουγγρική κυβέρνηση.

Οι εξελίξεις στο Ελ Νταμπάα προσθέτουν έτσι ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας γύρω από τη συνεργασία ευρωπαϊκών χωρών με τη Rosatom, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία εξακολουθεί να αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα για την Ευρώπη.