Σε φάση επαναξιολόγησης των επιλογών της στον τομέα των αμυντικών εξοπλισμών φαίνεται να προχωρά η Άγκυρα, αποδεχόμενη ότι η διατήρηση των ρωσικών αντιπυραυλικών συστημάτων S-400 συνιστά αξεπέραστο εμπόδιο για την επανένταξή της στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η απόφαση αυτή αποτελεί μόνον την αφετηρία μιας εξαιρετικά σύνθετης νομικής και γεωπολιτικής εξίσωσης.
Το αμερικανικό πλαίσιο και ο ρόλος της Μόσχας
Μιλώντας στην τηλεόραση του ΣΚΑΪ, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της ΝΔ, Άγγελος Συρίγος, σημείωσε ότι μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ αποτυπώνεται μια σαφής μεταβολή στη στάση της τουρκικής ηγεσίας. Εντούτοις, υπογράμμισε τις αυστηρές προϋποθέσεις που θέτει η νομοθεσία των ΗΠΑ.
Η αμερικανική πλευρά απαιτεί να διασφαλιστεί θεσμικά ότι το ρωσικό σύστημα όχι μόνο θα απομακρυνθεί από το τουρκικό έδαφος, αλλά δεν θα επανέλθει ποτέ στη χώρα. Παράλληλα, ανακύπτουν τα εξής ζητήματα:
Αγοραστής και F-35: Κράτη του Κόλπου, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ ή η Σαουδική Αραβία, δύσκολα θα αναλάμβαναν την αγορά των S-400, καθώς μια τέτοια κίνηση θα ακύρωνε αυτόματα τις δικές τους επιδιώξεις για απόκτηση F-35.
Το εκπαιδευτικό σχέδιο Ερντογάν για εξαγωγή του πολιτικού Ισλάμ
Ρωσική βέτο: Βάσει της αρχικής σύμβασης, απαιτείται η ρητή συναίνεση της Μόσχας για τη μεταπώληση των συστημάτων σε τρίτη χώρα —μια έγκριση που θεωρείται αμφίβολη, εφόσον θα διευκόλυνε νατοϊκούς σχεδιασμούς.
Συγκρούσεις στο Κογκρέσο: Ακόμη κι αν βρεθεί λύση, απαιτείται εκ νέου έγκριση από το αμερικανικό Κογκρέσο, όπου ασκούν επιρροή το ισραηλινό και το ελληνικό λόμπι.
Το ενδεχόμενο του Αζερμπαϊτζάν και οι ισορροπίες στη Μέση Ανατολή
Από την πλευρά του, ο διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων, Κωνσταντίνος Φίλης, εκτίμησε ότι ένα πιθανό σενάριο θα μπορούσε να περιλαμβάνει τη μεταβίβαση του συστήματος στο Αζερμπαϊτζάν, δεδομένων των στενών συμμαχικών δεσμών του Μπακού με την Άγκυρα, αλλά και των στρατηγικών του σχέσεων με το Ισραήλ.
Παράλληλα, ο κ. Φίλης εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στις βιαστικές προαναγγελίες συμφωνιών, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι οι αμερικανοτουρκικές σχέσεις θα δοκιμαστούν εκ νέου εάν η Ουάσινγκτον επιλέξει μια γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση με το Ιράν. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Τουρκία θα δυσκολευτεί να διατηρήσει πολιτική ίσων αποστάσεων στην περιοχή, ανεξάρτητα από την πορεία των διαπραγματεύσεων για τα εξοπλιστικά.
