Με μία πρόταση που στρέφεται ευθέως προς το Κάιρο επανέρχεται η Άγκυρα στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών της Ανατολικής Μεσογείου. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, Γιασάρ Γκιουλέρ, δηλώνει έτοιμος να υπογράψει συμφωνία οριοθέτησης με την Αίγυπτο, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα της εξασφάλιζε 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα περισσότερης θαλάσσιας δικαιοδοσίας σε σχέση με συμφωνία με την Ελλάδα.
Την ώρα που Αθήνα και Κάιρο συζητούν την επέκταση της μεταξύ τους συμφωνίας για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, η Τουρκία επαναφέρει τη δική της πρόταση προς την αιγυπτιακή κυβέρνηση.
Η Κύπρος «έτοιμη» για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Ελλάδα
Ο Γιασάρ Γκιουλέρ ανακοίνωσε την ετοιμότητα της χώρας του να προχωρήσει σε οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με την Αίγυπτο, παρουσιάζοντας μάλιστα ένα συγκεκριμένο αριθμητικό επιχείρημα για τα υποτιθέμενα οφέλη του Καΐρου.
Τα 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα αποτελούν εκτίμηση της τουρκικής πλευράς, η οποία δεν συνοδεύεται στη συγκεκριμένη δήλωση από δημοσιοποιημένο χάρτη ή τεχνική μελέτη που να επιτρέπει ανεξάρτητη επαλήθευση.
Τι πρότεινε ο Γκιουλέρ στην Αίγυπτο
Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας ανέφερε ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να συνάψει συμφωνία για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών δικαιοδοσίας.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η αιγυπτιακή πλευρά θα μπορούσε να εξασφαλίσει περίπου 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα επιπλέον θαλάσσιας έκτασης εάν προχωρούσε σε οριοθέτηση με την Τουρκία αντί μιας αντίστοιχης συμφωνίας με την Ελλάδα.
Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι η χώρα του θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τις διεκδικήσεις της στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η τοποθέτηση συνιστά δημόσια πρόταση της Άγκυρας. Δεν συνοδεύτηκε από ανακοίνωση έναρξης διαπραγματεύσεων με την Αίγυπτο ή από συμφωνία των δύο κυβερνήσεων.
Αθήνα και Κάιρο συζητούν ήδη την επέκταση της ΑΟΖ
Η παρέμβαση Γκιουλέρ πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία Ελλάδα και Αίγυπτος εξετάζουν την επέκταση της υφιστάμενης συμφωνίας τους προς ανατολάς.
Η συμφωνία που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2020 αφορά μερική οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, αφήνοντας εκτός άλλες περιοχές της Ανατολικής Μεσογείου.
HALC προς Ρούμπιο: Οι ΗΠΑ να απορρίψουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Στις 22 Οκτωβρίου, ο Γιώργος Γεραπετρίτης και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Μπαντρ Αμπντελάτι, συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαβουλεύσεις για την οριοθέτηση, με την προσοχή να στρέφεται στις περιοχές ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.
Η συνεννόηση αυτή ακολούθησε την επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης.
Η αντίδραση της Αιγύπτου στο τουρκολιβυκό μνημόνιο
Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Αίγυπτος έχει ήδη απορρίψει την πρόσφατη λιβυκή επικύρωση του μνημονίου του 2019 με την Τουρκία.
Στις κοινές τους διπλωματικές επαφές, Αθήνα και Κάιρο επανέλαβαν τη σημασία του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και παραγνωρίζει την επήρεια ελληνικών νησιών στις θαλάσσιες ζώνες.
Αντίθετα, η Άγκυρα υπερασπίζεται τις δικές της οριοθετικές διεκδικήσεις και επιδιώκει συμφωνίες με κράτη της περιοχής.
Μέχρι στιγμής, η Αίγυπτος δεν έχει ανακοινώσει ότι αποδέχεται τη νέα δημόσια πρόταση του Γκιουλέρ.
Τα 15.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα και το ζήτημα των νησιών
Πίσω από τη διαφορά στις προτεινόμενες θαλάσσιες εκτάσεις βρίσκονται οι αντικρουόμενες θέσεις Ελλάδας και Τουρκίας για τον τρόπο οριοθέτησης στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, ενώ η Τουρκία προβάλλει διαφορετική ερμηνεία για την επήρειά τους.
Οι δηλώσεις Γκιουλέρ δεν αποσαφηνίζουν ποιες συντεταγμένες ή ποια μεθοδολογία χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των 15.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων.
Το επόμενο κρίσιμο στοιχείο θα είναι η στάση του Καΐρου, καθώς η Αίγυπτος διατηρεί ήδη συμφωνία οριοθέτησης με την Ελλάδα και έχει εκφράσει την αντίθεσή της στο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
