Το 2024, 269 εκατομμύρια φοιτητές ήταν εγγεγραμμένοι στην τριτοβάθμια εκπαίδευση σε όλο τον κόσμο, έναντι 100 εκατομμυρίων το 2000, σύμφωνα με μελέτη της UNESCO που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα, μια αύξηση που συνοδεύεται από βαθιές περιφερειακές ανισότητες και δημοσιονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις.
Μολονότι στη δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική το ποσοστό φοίτησης των νέων ηλικίας 18 ως 24 ετών πλησιάζει το 80%, το αντίστοιχο ποσοστό είναι μόλις 9% στην υποσαχάρια Αφρική, πολύ πίσω από τον παγκόσμιο μέσο όρο που είναι 43%, σύμφωνα μ' αυτή την πρώτη έκδοση της «Έκθεσης για τις παγκόσμιες τάσεις της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης» που βασίζεται σε δεδομένα από 146 χώρες.
Οι γυναίκες αποτελούν πλέον την πλειονότητα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με 114 εγγραμμένες σ' αυτήν για κάθε 100 άνδρες το 2024, όμως παραμένουν μειονότητα στα διδακτορικά και στις θέσεις ηγεσίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Παράλληλα η διεθνής κινητικότητα των φοιτητών τριπλασιάσθηκε από το 2003 για να φθάσει τα 7,3 εκατομμύρια το 2023 και μπορεί να φθάσει τα 9 εκατομμύρια μέχρι το 2030. Παραμένει πάντως περιθωριακή, καθώς αφορά λιγότερο από το 3% του συνόλου των φοιτητών παγκοσμίως.
Παρά το γεγονός ότι οι προορισμοί σταδιακά διαφοροποιούνται, οι κύριες χώρες υποδοχής έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό οι ίδιες εδώ και 20 χρόνια: το 2023, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Αυστραλία, η Γερμανία, ο Καναδάς, η Ρωσία και η Γαλλία υποδέχθηκαν μόνο αυτές τους μισούς από τους φοιτητές που πήγαν να σπουδάσουν στο εξωτερικό.
Η υπηρεσία του ΟΗΕ υπογραμμίζει επίσης τις επίμονες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι πρόσφυγες: μολονότι η αναλογία τους στις εγγραφές στην τριτοβάθμια εκπαίδευση αυξήθηκε από 1% σε 9% από το 2019 ως το 2025, η πρόσβασή τους εξακολουθεί να εμποδίζεται από νομικά, θεσμικά, γλωσσικά και κοινωνικοοικονομικά εμπόδια.
Η ισχυρή αύξηση των φοιτητών ασκεί αυξανόμενη πίεση στα συστήματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, σ' ένα πλαίσιο δημοσιονομικών περιορισμών, προειδοποιεί επίσης η UNESCO.
Το 2022, οι δημόσιες δαπάνες που ήταν αφιερωμένες στον τομέα αντιπροσώπευαν κατά μέσο όρο το 0,8% του παγκόσμιου ΑΕΠ, αλλά με μεγάλες περιφερειακές ανισότητες, καθώς η αναλογία κυμαίνεται ανά περιφέρεια από 1,11% στη δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, μέχρι 0,44% στην κεντρική Ασία.
Αυτή η ανεπάρκεια της χρηματοδότησης τροφοδοτεί μια κρίση προσβασιμότητας, που οξύνεται από την αύξηση των εξόδων εγγραφής, τα φοιτητικά δάνεια και το κόστος ζωής.
Η UNESCO προειδοποιεί τέλος για μια οπισθοχώρηση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, καθώς αναλογία μικρότερη του 15% των χωρών θεωρούν σήμερα προτεραιότητα την ευημερία του εκπαιδευτικού προσωπικού.
Τονίζει παράλληλα και για τις προκλήσεις που τίθενται από τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την τεχνητή νοημοσύνη, σ' ένα κόσμο όπου το ένα τρίτο που πληθυσμού εξακολουθεί να μην διαθέτει Ίντερνετ.
