Σε μια νέα φάση στρατιωτικής και τεχνολογικής θωράκισης εισέρχεται η Βαλτική Θάλασσα, καθώς οι χώρες της περιοχής σχεδιάζουν τη δημιουργία κοινής ειδικής δύναμης για την αντιμετώπιση drones και υβριδικών απειλών. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας για δολιοφθορές, παραβιάσεις εναέριου χώρου και επιθέσεις εναντίον κρίσιμων υποδομών, με τη Ρωσία να βρίσκεται αναπόφευκτα στο επίκεντρο των δυτικών ανησυχιών.
Τη δημιουργία μιας κοινής task force για την άμυνα απέναντι σε μη επανδρωμένα συστήματα προωθούν τα κράτη γύρω από τη Βαλτική, σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών Αλεξάντερ Ντόμπριντ.
Βασικός στόχος είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού που θα επιτρέπει την ταχύτατη ανταλλαγή πληροφοριών και τον συντονισμό των εθνικών αρχών, ώστε ύποπτες πτήσεις drones και πιθανές υβριδικές επιχειρήσεις να εντοπίζονται και να αντιμετωπίζονται πολύ γρηγορότερα.
Η Βαλτική μετατρέπεται σε «εργαστήριο» υβριδικού πολέμου
Η πρωτοβουλία δεν εμφανίζεται σε κενό ασφαλείας. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η Βαλτική έχει εξελιχθεί σε μία από τις πλέον ευαίσθητες γεωπολιτικά περιοχές της Ευρώπης.
Στην περιοχή βρίσκονται οκτώ κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ και η Ρωσία, ενώ στον βυθό της περνά ένα πολύπλοκο δίκτυο τηλεπικοινωνιακών καλωδίων, ηλεκτρικών διασυνδέσεων και ενεργειακών υποδομών. Τα τελευταία χρόνια έχουν καταγραφεί επανειλημμένα περιστατικά πιθανής δολιοφθοράς ή ζημιών σε υποθαλάσσια καλώδια και αγωγούς, εντείνοντας τον φόβο ότι οι κρίσιμες υποδομές αποτελούν πλέον στόχο του λεγόμενου «γκρίζου» ή υβριδικού πολέμου.
Ο Ντόμπριντ προειδοποίησε μάλιστα ότι ξένες δυνάμεις επιχειρούν καθημερινά να πλήξουν τη δημοκρατία, την ασφάλεια και την οικονομική ισχύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης, υπογραμμίζοντας ότι η υβριδική απειλή είναι πλέον «πανταχού παρούσα» και ενδέχεται να λάβει νέα διάσταση τους επόμενους μήνες.
Το περιστατικό που ανησύχησε τη Γερμανία
Η ανησυχία στο Βερολίνο ενισχύθηκε σημαντικά από ένα εξαιρετικά σοβαρό περιστατικό στο αεροδρόμιο Λειψίας/Χάλε, το οποίο αποτελεί σημαντικό κόμβο στρατιωτικών μεταφορών.
Νωρίτερα μέσα στον Αύγουστο εντοπίστηκε εκεί drone που μετέφερε εκρηκτικά. Οι γερμανικές αρχές δεν έχουν αποδώσει δημοσίως την ευθύνη σε συγκεκριμένο κράτος, ωστόσο Γερμανοί πολιτικοί έχουν στρέψει τις υποψίες προς τη Ρωσία. Η Μόσχα από την πλευρά της απέρριψε τις σχετικές αιτιάσεις, κάνοντας λόγο για «κατασκευασμένη προβοκάτσια».
Το περιστατικό καταδεικνύει ταυτόχρονα το νέο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι ευρωπαϊκές χώρες: ένα σχετικά φθηνό και μικρό μη επανδρωμένο αεροσκάφος μπορεί να απειλήσει εγκαταστάσεις τεράστιας στρατηγικής και οικονομικής αξίας.
Το ΝΑΤΟ δοκιμάζει ήδη την άμυνα της επόμενης ημέρας
Η δημιουργία της νέας δύναμης έρχεται να προστεθεί σε ένα ευρύτερο πλέγμα στρατιωτικών πρωτοβουλιών του ΝΑΤΟ.
Τον Αύγουστο πραγματοποιήθηκε στη Λετονία η άσκηση Baltic Trust 26, κατά την οποία δοκιμάστηκαν συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών σε ρεαλιστικό επιχειρησιακό περιβάλλον. Σύμφωνα με τη NATO Communications and Information Agency, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαλειτουργικότητα διαφορετικών συστημάτων, στην ταχύτητα εντοπισμού drones, στη συνεχή παρακολούθηση στόχων και στην ακρίβεια των δεδομένων που μεταφέρονται στους διοικητές.
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη το Task Force X-Baltic, το οποίο συνδέεται με την επιχείρηση Baltic Sentry και επικεντρώνεται στην προστασία των υποθαλάσσιων υποδομών.
Η κλίμακα των δοκιμών είναι ενδεικτική της κατεύθυνσης που ακολουθεί το ΝΑΤΟ. Κατά την πρώτη φάση του προγράμματος χρησιμοποιήθηκαν περισσότερα από 70 εναέρια, επιφανείας και υποβρύχια μη επανδρωμένα συστήματα, με αποστολές επιτήρησης, συλλογής πληροφοριών και προστασίας κρίσιμων υποδομών.
Τον Φεβρουάριο του 2026, Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Γερμανία, Λετονία, Λιθουανία, Πολωνία και Σουηδία συμφώνησαν να επιταχύνουν την απόκτηση νέων τεχνολογικών δυνατοτήτων για ναυτικές επιχειρήσεις στη Βαλτική. Η προηγούμενη επιχειρησιακή εμπειρία είχε δείξει ότι αυτόνομα συστήματα και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την επίγνωση της κατάστασης και τον εντοπισμό ύποπτης δραστηριότητας.
Φόβοι για προβοκάτσιες και επιθέσεις σε υποδομές
Το κλίμα επιβαρύνεται περαιτέρω από τις προειδοποιήσεις χωρών της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Πολωνία, Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία έχουν ενισχύσει την προστασία κρίσιμων εγκαταστάσεων, φοβούμενες επιχειρήσεις δολιοφθοράς ή ακόμη και σενάρια προβοκάτσιας. Στη Λιθουανία, στρατιωτικές δυνάμεις έχουν ενισχύσει την ασφάλεια εγκαταστάσεων όπως ο τερματικός σταθμός LNG και σημαντικές ενεργειακές υποδομές, ενώ ανάλογα μέτρα λαμβάνονται και στη Λετονία.
Παράλληλα, στις 12 Αυγούστου το ΝΑΤΟ καταδίκασε πρόσφατες παραβιάσεις εναέριου χώρου στην Πολωνία και τη Ρουμανία και περιστατικά με drones, δηλώνοντας ότι ενισχύει περαιτέρω την ολοκληρωμένη αεράμυνα και αντιπυραυλική άμυνα στην ανατολική πτέρυγα, από τη Βαλτική έως τη Μαύρη Θάλασσα.
Μια νέα γραμμή άμυνας στην Ευρώπη
Όλα αυτά δείχνουν ότι η Βαλτική μετατρέπεται σταδιακά σε πρότυπο της νέας ευρωπαϊκής άμυνας απέναντι στον υβριδικό πόλεμο.
Η απειλή δεν περιορίζεται πλέον σε πολεμικά πλοία, μαχητικά αεροσκάφη και πυραύλους. Περιλαμβάνει μικρά drones, αυτόνομα υποβρύχια οχήματα, κυβερνοεπιθέσεις, σαμποτάζ ενεργειακών δικτύων και επιχειρήσεις που είναι σχεδιασμένες έτσι ώστε να παραμένουν κάτω από το κατώφλι μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης.
Γι' αυτό και η νέα task force έχει σημασία μεγαλύτερη από την αντιμετώπιση μεμονωμένων drones. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η δημιουργία ενός κοινού δικτύου πληροφοριών, αισθητήρων και αντίδρασης, στο οποίο ένα ύποπτο περιστατικό που καταγράφεται σε μία χώρα θα μπορεί να μετατρέπεται σχεδόν αμέσως σε κοινή επιχειρησιακή εικόνα για τις υπόλοιπες.
Η Βαλτική γίνεται έτσι ένα από τα βασικά πεδία όπου το ΝΑΤΟ επιχειρεί να προσαρμοστεί στον πόλεμο της επόμενης ημέρας. Έναν πόλεμο στον οποίο η πρώτη προειδοποίηση για μια επίθεση μπορεί να μην είναι η απογείωση ενός βομβαρδιστικού, αλλά ένα μικρό drone πάνω από ένα αεροδρόμιο ή μια ανεξήγητη βλάβη σε ένα καλώδιο στον βυθό της θάλασσας.
