Η απόφαση της κυβέρνησης του Πέδρο Σάντσεθ να δώσει έγγραφα παραμονής σε ως τώρα παράτυπους μετανάστες πάει κόντρα στο ευρωπαϊκό ρεύμα και προκαλεί συζητήσεις σε όλη την Ευρώπη.Η 27χρονη Σιλβάνα Καμπρέρα παραδέχεται ότι είναι κάτι που ούτε η ίδια μπορούσε ποτέ να φανταστεί. Η εκπρόσωπος της οργάνωσης «Regularización Ya!» (Νομιμοποίηση Τώρα!), που δημιουργήθηκε πριν από έξι χρόνια αισθάνεται περισσότερο από δικαιωμένη, όπως και οι περίπου 700.000 Ισπανοί που είχαν υπογράψει το σχετικό αίτημα στην ανάλογη διαδικτυακή πλατφόρμα.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αποφάσισε να δώσει νόμιμη άδεια παραμονής και άδεια εργασίας στη χώρα σε μέχρι τώρα «ανθρώπους χωρίς χαρτιά». «Πίσω από κάθε έγγραφο κρύβεται το όνομα ενός ανθρώπου που το περίμενε και το ονειρευόταν εδώ και πολύ καιρό» όπως υποστηρίζει η Σιλβάνα.

Με σεβασμό στην αξιοπρέπεια

Η Έλμα Σάις, υπουργός Κοινωνικής Δικαιοσύνης και Μετανάστευσης , εξήγησε την απόφαση της ισπανικής κυβέρνησης να νομιμοποιήσει την παραμονή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων στη χώρα, λέγοντας ότι «δεν μπορούμε να κάνουμε ότι δεν βλέπουμε το πρόβλημα και αποφασίσαμε να αντιμετωπίσουμε αυτούς τους ανθρώπους με βάση τον σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια». Από το μέτρο υπολογίζεται ότι θα ωφεληθούν περίπου 500.000 άνθρωποι, ενώ κάποιοι μιλούν ακόμα και για 800.000. Η συντριπτική πλειοψηφία προέρχεται από χώρες της Λατινικής και της Νότιας Αμερικής, καθώς οι περισσότεροι μετανάστες χωρίς νόμιμα έγγραφα στην Ισπανία είναι από την Κολομβία, την Ονδούρα ή το Περού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του think tank «Funcas».

Η απόφαση αυτή έρχεται σε αντίθεση με την πολιτική της συντριπτικής πλειοψηφίας των κρατών της ΕΕ, αλλά για την αρμόδια υπουργό δείχνει την συνέπεια της κυβέρνησης στο θέμα της μεταναστευτικής πολιτικής και φιλοδοξεί «να αποτελέσει έναν φάρο που θα χρησιμεύσει ως πρότυπο για πολλές χώρες.» Υπάρχουν φυσικά πολλές αμφιβολίες για το αν το βλέπουν έτσι σε άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες. Ειδικά στη Γερμανία η επιλογή του Σάντσεθ έχει προκαλέσει μεγάλο ενδιαφέρον.

Καθαρό ποινικό μητρώο

Η ρύθμιση αυτή αφορά όσους βρίσκονταν για τουλάχιστον πέντε μήνες στην Ισπανία χωρίς τα απαιτούμενα έγγραφα, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου του 2025 και υπό την προϋπόθεση ότι έχουν λευκό ποινικό μητρώο. Αυτές είναι δύο βασικές προϋποθέσεις προκειμένου να μην προκύψει κάποιο νέο κύμα μεταναστευτικών ροών μέσα στο 2026. Οι αιτούντες δεν θα πρέπει να θεωρούνται επικίνδυνοι για τη δημόσια ασφάλεια και δεν θα πρέπει να εκκρεμεί κάποια απαγόρευση εισόδου τους στη χώρα.

Σημαντικό είναι επίσης να έχουν εργαστεί ή να βρίσκονται υπό καθεστώς προστασίας. Σε πρεσβείες και προξενεία πολλών χωρών σχηματίζονται τώρα ουρές από ανθρώπους που θέλουν να εκδώσουν πιστοποιητικά καθαρού ποινικού μητρώου. Οι σχετικές αιτήσεις προς τις ισπανικές αρχές αναμένεται να αρχίσουν να εξετάζονται από τον Απρίλιο και το καθεστώς νομιμοποίησης να αποδοθεί τον Ιούνιο.

Οι περισσότεροι ήρθαν στην Ισπανία ως τουρίστες για να μείνουν τελικά αναζητώντας συνήθως εργασία. Ειδικά οι Ισπανόφωνοι βρίσκουν συχνά δουλειά στις κατασκευές, στον τουρισμό, την περίθαλψη ασθενών και ηλικιωμένων, αλλά πάντα υπό καθεστώς ανασφάλειας και κακών πληρωμών.

Σύμφωνα με τον οικονομολόγο Ραϊμούντο Τόρες «οι ντόπιοι εργαζόμενοι έχουν διαφορετικές φιλοδοξίες και προσόντα και χωρίς τη μετανάστευση, θα υπήρχαν ελλείψεις σε θέσεις εργασίας σε αυτούς τους τομείς». Ο Τόρες υποστηρίζει επίσης ότι τα σχέδια νομιμοποίησης είναι ελκυστικά για πολλούς εργοδότες για έναν επιπρόσθετο λόγο: θα μπορούσαν να εξαλείψουν μια άλλη σημαντική ανισότητα «μεταξύ των εταιρειών που δηλώνουν τους εργαζομένους τους επειδή έχουν νόμιμο καθεστώς και των εταιρειών που εκμεταλλεύονται τους παράτυπους εργαζόμενους, τους πληρώνουν μισθούς πείνας και έτσι αποκτούν ένα αθέμιτο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα».

Μια όχι και τόσο ασυνήθιστη πρακτική

Δεν είναι η πάντως πρώτη φορά που μια ισπανική κυβέρνηση επιδιώκει να νομιμοποιήσει έναν μεγάλο αριθμό μεταναστών που δεν έχουν «χαρτιά». Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980, αυτό το «προνόμιο» έχει χορηγηθεί σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους, τόσο από αριστερές όσο και από δεξιές κυβερνήσεις.

Για παράδειγμα, το 2000 και το 2001, περίπου μισό εκατομμύριο άνθρωποι νομιμοποιήθηκαν από τη συντηρητική κυβέρνηση του Χοσέ Μαρία Αθνάρ, και πιο πρόσφατα, σχεδόν 580.000 υπό τον σοσιαλιστή πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Θαπατέρο το 2005.Οι νομιμοποιήσεις αποτελούν επομένως μέρος του ισπανικού μοντέλου μετανάστευσης εδώ και πολλά χρόνια.

Σύμφωνα ωστόσο με τον πολιτικό επιστήμονα Πάμπλο Σιμόν του Πανεπιστημίου Κάρλος III, αντιπροσωπεύουν μια αποτυχία της μεταναστευτικής πολιτικής: «Αυτό σημαίνει ότι ένα πρόβλημα που διογκώνεται μεσοπρόθεσμα αντιμετωπίζεται επειδή οι συνήθεις διαδικασίες δεν επιτρέπουν στους μετανάστες να εγκατασταθούν στη χώρα μας μέσω κανονικών διαύλων. Κατά συνέπεια, προκύπτει μια συσσώρευση ανθρώπων σε παράτυπη κατάσταση, και σε κάποιο σημείο, η αντίστοιχη κυβέρνηση αποφασίζει να υιοθετήσει αυτή τη διαδικασία.»

Αντιδράσεις από τα δεξιά

Αυτή τη φορά πάντως υπάρχουν αντιδράσεις τόσο από την Ακροδεξιά όσο και από την Κεντροδεξιά. Ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Αλμπέρτο ​​Νούνιες Φεϊχό του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος έχει ήδη ανακοινώσει ότι θα αντιστρέψει αμέσως τη διαδικασία εάν κερδίσει τις επόμενες εκλογές. Ο Κριστόμπαλ Κάνο της Ένωσης Μικροκαλλιεργητών και Κτηνοτρόφων (UPA) βλέπει ωστόσο τα πράγματα διαφορετικά.

Λέει ότι η Ευρώπη και η Ισπανία χρειάζονται τη μετανάστευση για να διατηρήσουν το επίπεδο ανάπτυξης και το βιοτικό τους επίπεδο, επειδή αυτή συμβάλλει στη διατήρηση των δημόσιων υπηρεσιών και του κράτους πρόνοιας. Ωστόσο, αυτό που δεν πρέπει να συμβεί είναι να δημιουργηθεί«ένας μεταναστευτικός πληθυσμός χωρίς δικαιώματα, στο έλεος εκείνων που εκμεταλλεύονται αυτή την επισφαλή κατάσταση εις βάρος των ανθρώπων που έρχονται εδώ για να χτίσουν μια ζωή για τον εαυτό τους και τους οποίους χρειαζόμαστε».