Μια φιλόδοξη πορεία προς τη νέα εποχή της ναυτικής ισχύος χαράζει η Ελλάδα, με το Πολεμικό Ναυτικό να περνά σταδιακά σε μια διαφορετική επιχειρησιακή πραγματικότητα, όπου τα μη επανδρωμένα και αυτόνομα συστήματα αναμένεται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έθεσε έναν ιδιαίτερα υψηλό στόχο: έως το 2030 η Ελλάδα να βρίσκεται στην κορυφή της Ευρώπης στην ανάπτυξη και επιχειρησιακή αξιοποίηση αυτόνομων ναυτικών πλατφορμών.
Το μήνυμα είναι σαφές: η χώρα δεν επιδιώκει απλώς να παρακολουθεί τις τεχνολογικές εξελίξεις, αλλά να αποκτήσει τη δυνατότητα να σχεδιάζει, να αναπτύσσει και να κατασκευάζει δικά της αμυντικά συστήματα, ενισχύοντας την αποτρεπτική της ισχύ και την επιχειρησιακή αυτονομία της.
Κατά την τελετή εγκαινίων του Κέντρου Διακλαδικής Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Θαλάσσιων Συστημάτων, στο Ναυτικό Οχυρό Σκαραμαγκά, ο Νίκος Δένδιας παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις αυτής της προσπάθειας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η «Ατζέντα 2030», η οποία φιλοδοξεί να αλλάξει την οργάνωση, την εκπαίδευση, τον εξοπλισμό και συνολικά τη λειτουργία των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Ο «Πυρπολητής» γίνεται το ελληνικό όπλο της νέας εποχής
Ιδιαίτερη θέση στον σχεδιασμό καταλαμβάνει ο «Πυρπολητής», το μη επανδρωμένο σκάφος επιφανείας ελληνικής σχεδίασης, ανάπτυξης και κατασκευής, έργο του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική απόδειξη ότι η Ελλάδα μπορεί να περάσει από τον ρόλο του αγοραστή αμυντικών συστημάτων στον ρόλο του δημιουργού και παραγωγού δικής της τεχνολογίας.
Όπως ανέφερε ο υπουργός, το σκάφος διαθέτει δυνατότητες αυτόνομης λειτουργίας, οι οποίες βρίσκονται στο τελικό στάδιο των δοκιμών. Μπορεί να συλλέγει πληροφορίες, να πραγματοποιεί αποστολές επιτήρησης και αναγνώρισης, να εντοπίζει στόχους, ενώ διαθέτει και δυνατότητες προσβολής πλεόντων στόχων.
Το επόμενο βήμα είναι η παραγωγή του σε μεγάλους αριθμούς, ώστε να ενισχύσει ουσιαστικά τις δυνατότητες του Πολεμικού Ναυτικού. Παράλληλα, σχεδιάζεται η ανάπτυξη μεγαλύτερων αυτόνομων και μη επανδρωμένων σκαφών, δημιουργώντας σταδιακά ένα ευρύτερο πλέγμα ελληνικών θαλάσσιων συστημάτων.
Ο Δένδιας υπογράμμισε ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από την αγορά οπλικών συστημάτων του εξωτερικού, ακόμη και όταν αυτή συνοδεύεται από μεταφορά τεχνογνωσίας. Η στρατηγική κατεύθυνση είναι να αποκτήσει η χώρα τη δική της παραγωγική και σχεδιαστική δυνατότητα, ώστε να μπορεί να αναπτύσσει τεχνολογίες προσαρμοσμένες στις δικές της επιχειρησιακές ανάγκες.
Τεχνητή νοημοσύνη και αυτόνομα σμήνη στο Αιγαίο
Η νέα στρατηγική δεν περιορίζεται στην απλή χρήση τηλεχειριζόμενων σκαφών. Ο υπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη μετάβαση από τα μη επανδρωμένα συστήματα στα πραγματικά αυτόνομα μέσα, τα οποία αξιοποιούν τεχνητή νοημοσύνη, παραμένοντας υπό τον τελικό έλεγχο του ανθρώπινου παράγοντα.
Μία από τις δυνατότητες που εξετάζονται είναι η συνεργατική δράση πολλών αυτόνομων σκαφών σε σμήνη, γνωστή ως «swarming». Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί να προσφέρει σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες σε ένα σύνθετο θαλάσσιο περιβάλλον όπως το Αιγαίο, όπου η επιτήρηση, η ταχεία αναγνώριση και η προστασία κρίσιμων σημείων έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Τα αυτόνομα οχήματα μπορούν να αναλάβουν αποστολές επιτήρησης θαλάσσιων περιοχών, αναγνώρισης, προστασίας λιμένων, ναρκοπολέμου και φύλαξης κρίσιμων υποδομών. Παράλληλα, η αξιοποίησή τους σε περιπολίες και αποστολές παρακολούθησης μπορεί να περιορίσει την επιβάρυνση του προσωπικού των πλοίων, μειώνοντας τις απαιτήσεις για συνεχή παραμονή στη θάλασσα.
Ο σχεδιασμός επεκτείνεται και κάτω από την επιφάνεια. Η προστασία υποθαλάσσιων ενεργειακών και τηλεπικοινωνιακών δικτύων, καλωδίων και άλλων κρίσιμων υποδομών αναδεικνύεται σε βασική αποστολή του Πολεμικού Ναυτικού της επόμενης δεκαετίας.
Από τις ελληνικές κατασκευές στη νέα ναυτική ισχύ
Η προσπάθεια συνδέεται με ένα ευρύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού. Ο Δένδιας αναφέρθηκε στην ανάπτυξη του 309 Εργοστασίου Κατασκευής Μη Επανδρωμένων Μέσων, στο Κέντρο Εκπαίδευσης Μη Επανδρωμένων Αεροχημάτων στην Τρίπολη και στη νέα Διακλαδική Σχολή Μη Επανδρωμένων και Αυτόνομων Συστημάτων Θαλάσσης.
Παράλληλα, η ενίσχυση του στόλου συνεχίζεται με νέες μονάδες και πρόσθετες δυνατότητες. Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στην επικείμενη ύψωση της ελληνικής σημαίας στη φρεγάτα «Νέαρχος» στη Γαλλία, αλλά και στις επαφές με την ιταλική πλευρά για τη μεταβίβαση ναρκαλιευτικών μέσων, προκειμένου να καλυφθούν επιχειρησιακές ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού.
Στην παρουσίαση των συστημάτων ξεχώρισαν, εκτός από τον «Πυρπολητή», το «Corsair», καθώς και τα υποβρύχια συστήματα «Pluto Plus» και «Plutino», αποτυπώνοντας το εύρος των τεχνολογικών δυνατοτήτων που εξετάζονται και αναπτύσσονται.
Ο στόχος του 2030 και το μήνυμα του Δένδια
Ο μεγάλος στόχος που έθεσε ο υπουργός είναι η Ελλάδα να καταστεί έως το 2030 η ισχυρότερη δύναμη στην Ευρωπαϊκή Ένωση στην επιχειρησιακή αξιοποίηση αυτόνομων οχημάτων, με το Πολεμικό Ναυτικό να φιλοδοξεί να βρίσκεται πρώτο στην Ευρώπη στην ανάπτυξη αυτόνομων πλατφορμών.
Η φιλοδοξία αυτή δεν αφορά μόνο τη θάλασσα, αλλά επεκτείνεται στην ξηρά και στον αέρα, με κοινό παρονομαστή την τεχνολογική αναβάθμιση, την εγχώρια παραγωγή και την ενίσχυση της αποτρεπτικής ικανότητας των Ενόπλων Δυνάμεων.
Ο Νίκος Δένδιας ξεκαθάρισε ότι η Ελλάδα δεν απειλεί κανέναν, αλλά οφείλει να διαθέτει τα μέσα για να υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία, τα κυριαρχικά δικαιώματα και τις κρίσιμες υποδομές της.
Το στοίχημα είναι μεγάλο και η διαδρομή απαιτητική. Εάν οι σχεδιασμοί υλοποιηθούν, ο ελληνικός «Πυρπολητής» και η ανάπτυξη αυτόνομων συστημάτων μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό βήμα για την αναβάθμιση της ελληνικής αμυντικής τεχνολογίας.
Η Ελλάδα επιδιώκει πλέον να μη βρίσκεται απλώς στην πρώτη γραμμή της άμυνας, αλλά και στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας. Με ελληνική σχεδίαση, ελληνική τεχνογνωσία και ανθρώπινο δυναμικό υψηλών απαιτήσεων, το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην ιστορία της ελληνικής ναυτικής ισχύος.
