Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής. Η ένταση ανάμεσα σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ισραήλ και Ιράν έχει επιστρέψει δυναμικά στο προσκήνιο και μαζί της επανέρχεται ένα ερώτημα που μέχρι πριν λίγα χρόνια έμοιαζε μακρινό για την Ελλάδα. Αν μια κρίση ξεφύγει από τον περιφερειακό χαρακτήρα της και πάρει μεγαλύτερες διαστάσεις, μπορεί η χώρα μας να βρεθεί εντός εμβέλειας του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου;

Τα τελευταία χρόνια το Ιράν έχει επενδύσει τεράστιους πόρους στην ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς, πυραύλων cruise αλλά και μη επανδρωμένων αεροσκαφών που έχουν ήδη χρησιμοποιηθεί σε πραγματικές επιχειρήσεις. Παράλληλα, η γεωγραφική θέση της Ελλάδας και ειδικά ο ρόλος ορισμένων στρατιωτικών εγκαταστάσεων στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν δημιουργήσει ερωτήματα για το κατά πόσο θα μπορούσαν θεωρητικά να βρεθούν μέσα σε ένα ευρύτερο πεδίο απειλών.

Σήμερα θα εξετάσουμε ψύχραιμα τι πραγματικά μπορεί να φτάσει στην Κύπρο, τι μπορεί να φτάσει στην Ελλάδα, ποιες υποδομές θα θεωρούνταν θεωρητικά σημαντικοί στόχοι και τελικά αν υπάρχει πραγματικός λόγος ανησυχίας ή αν μιλάμε περισσότερο για θεωρητικά σενάρια.

MQ-9 Reaper: Όταν η Ελλάδα είπε «όχι» σε 20 μεταχειρισμένα UAV των ΗΠΑ

Φτάνουν την Κύπρο;

Αν ξεκινήσουμε από την Κύπρο, η απάντηση είναι αρκετά πιο ξεκάθαρη.

Η Κύπρος βρίσκεται σημαντικά πιο κοντά στη Μέση Ανατολή και απέχει περίπου χίλια χιλιόμετρα από τμήματα της ιρανικής επικράτειας, ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης και την ακριβή διαδρομή.

Το Ιράν διαθέτει αρκετές κατηγορίες βαλλιστικών πυραύλων που θεωρητικά μπορούν να καλύψουν τέτοιες αποστάσεις. Συστήματα όπως οι Emad, Ghadr και άλλες εξελιγμένες εκδόσεις του ιρανικού οπλοστασίου έχουν δηλωμένες εμβέλειες που ξεπερνούν τα χίλια και σε ορισμένες περιπτώσεις τα δύο χιλιάδες χιλιόμετρα.

Αυτό σημαίνει ότι σε καθαρά τεχνικό επίπεδο η Κύπρος βρίσκεται εντός θεωρητικής ακτίνας δράσης.

Το ίδιο ισχύει και για τα ιρανικά drones μεγάλου βεληνεκούς. Τα τελευταία χρόνια έχουμε δει στην πράξη ότι μη επανδρωμένα συστήματα όπως οι οικογένειες Shahed μπορούν να διανύσουν μεγάλες αποστάσεις και να χρησιμοποιηθούν ως μέσα κορεσμού ή επιθέσεων ακριβείας. Άρα σε αντίθεση με όσα πολλοί πιστεύουν, το ζήτημα της Κύπρου δεν είναι υποθετικό ως προς το αν μπορεί να φτάσει ένα ιρανικό μέσο. Το ερώτημα είναι κυρίως υπό ποιες συνθήκες και σε ποιο επιχειρησιακό περιβάλλον.

Παρόλα αυτά, άλλο πράγμα η δυνατότητα βολής και άλλο η πραγματική στρατιωτική αποτελεσματικότητα. Μια τέτοια ενέργεια θα σήμαινε τεράστια κλιμάκωση και ενεργοποίηση ευρύτερων περιφερειακών και διεθνών μηχανισμών αντίδρασης.

Φτάνουν την Ελλάδα;

Εδώ αρχίζει το πιο ενδιαφέρον κομμάτι.

Η Ελλάδα απέχει αρκετά περισσότερο από το Ιράν σε σχέση με την Κύπρο. Αν μιλήσουμε για ηπειρωτική Ελλάδα, οι αποστάσεις γίνονται πολύ μεγαλύτερες και πλέον μπαίνουμε στην κατηγορία των πυραύλων μεγάλης εμβέλειας.

Το Ιράν έχει επενδύσει κυρίως σε βαλλιστικούς πυραύλους με θεωρητικές εμβέλειες μέχρι περίπου δύο χιλιάδες χιλιόμετρα. Αυτό είναι ένα όριο που αναφέρεται συχνά και από διεθνείς αναλύσεις.

Αν εξετάσουμε τον χάρτη, οι πρώτες ελληνικές περιοχές που θεωρητικά μπαίνουν σε τέτοια όρια δεν είναι η βόρεια Ελλάδα ή η Αθήνα αλλά κυρίως τμήματα της νοτιοανατολικής Μεσογείου.

Η περιοχή που συνήθως αναφέρεται περισσότερο σε αναλύσεις είναι η Κρήτη.

Και αυτό συμβαίνει για έναν συγκεκριμένο λόγο.

Στην Κρήτη βρίσκεται η Σούδα, μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Ανατολικής Μεσογείου. Η περιοχή φιλοξενεί στρατιωτικές δυνατότητες με κρίσιμο ρόλο για επιχειρήσεις της Ελλάδας αλλά και συνεργασίες με δυτικές δυνάμεις.

Ακριβώς λόγω της γεωγραφικής της θέσης, η Σούδα συχνά αναφέρεται θεωρητικά ως εγκατάσταση που θα μπορούσε να βρεθεί μέσα σε μεγαλύτερα επιχειρησιακά σενάρια της περιοχής.

Πέρα από την Κρήτη, ορισμένες νοτιότερες θαλάσσιες περιοχές της χώρας μπορεί θεωρητικά να βρεθούν σε όρια πολύ μεγάλης εμβέλειας, αλλά όσο αυξάνεται η απόσταση τόσο αυξάνονται και οι δυσκολίες.

Για να καταλάβουμε το γιατί, πρέπει να δούμε ότι η μέγιστη θεωρητική εμβέλεια ενός πυραύλου δεν σημαίνει ότι μπορεί να χτυπήσει με την ίδια ακρίβεια παντού.

Υπάρχουν παράγοντες όπως η τροχιά, η αναχαίτιση, η καθοδήγηση, τα αντίμετρα, οι συνθήκες εκτόξευσης και φυσικά η επιχειρησιακή πραγματικότητα.

Αυτό σημαίνει ότι το να εμφανίζεται μια περιοχή μέσα σε έναν κύκλο εμβέλειας στον χάρτη δεν ισοδυναμεί αυτόματα με αποτελεσματική δυνατότητα πλήγματος.

Επίσης, πρέπει να γίνει σαφές ότι η Ελλάδα δεν αποτελεί σήμερα άμεσο στόχο σε κάποιο ανακοινωμένο στρατιωτικό δόγμα του Ιράν. Οι συζητήσεις αυτές γίνονται κυρίως στο πλαίσιο θεωρητικών σεναρίων ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.

Γιατί παραιτούνται οι Έλληνες στρατιωτικοί

Άρα Κινδυνεύουμε ή Όχι;

Και εδώ φτάνουμε στο πιο σημαντικό σημείο.

Η σύντομη απάντηση είναι ότι η Ελλάδα δεν βρίσκεται σήμερα σε άμεσο επίπεδο στρατιωτικής απειλής από ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους.

Ναι, υπάρχουν ορισμένα συστήματα που θεωρητικά μπορούν να προσεγγίσουν αποστάσεις που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο.

Ναι, υπάρχουν συγκεκριμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις που λόγω γεωπολιτικής σημασίας αναφέρονται συχνά σε στρατηγικές αναλύσεις.

Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει άμεσος ή επικείμενος κίνδυνος.

Πρώτον, η αποτελεσματικότητα των βαλλιστικών συστημάτων σε πολύ μεγάλες αποστάσεις παραμένει αντικείμενο συζήτησης και αξιολόγησης. Η ακρίβεια ειδικά στα ακραία όρια βεληνεκούς μπορεί να μειώνεται σημαντικά ανάλογα με το σύστημα και τις συνθήκες.

Δεύτερον, η Ελλάδα δεν είναι μια χώρα χωρίς άμυνα.

Η ελληνική αεράμυνα λειτουργεί σε διαρκή επιφυλακή και οι κρίσιμες υποδομές της χώρας προστατεύονται σε πολλαπλά επίπεδα.

Συστήματα όπως οι Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας διαθέτουν δυνατότητες αντιμετώπισης βαλλιστικών απειλών μικρού και μέσου βεληνεκούς υπό συγκεκριμένες επιχειρησιακές συνθήκες.

Παράλληλα, τα αντιαεροπορικά συστήματα μικρότερης εμβέλειας όπως τα TOR-M1 και τα OSA προσθέτουν επιπλέον επίπεδα προστασίας απέναντι σε διαφορετικού τύπου εναέριες απειλές, αν και δεν αποτελούν κύρια αντιβαλλιστική λύση.

Σε ένα σύγχρονο περιβάλλον άμυνας δεν λειτουργεί ένα μόνο σύστημα. Υπάρχει δίκτυο αισθητήρων, έγκαιρης προειδοποίησης, επιτήρησης και πολλαπλών επιπέδων αντίδρασης.

Επομένως, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η θεωρητική εμβέλεια δεν πρέπει να συγχέεται με πραγματική επιχειρησιακή απειλή.

Η γεωγραφία δίνει δυνατότητες, αλλά η στρατηγική, η τεχνολογία και η αποτροπή καθορίζουν το αποτέλεσμα.

Και τουλάχιστον σήμερα, η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, διατηρεί υψηλό επίπεδο ετοιμότητας και δεν υπάρχει λόγος πανικού, παρά μόνο λόγος να κατανοούμε καλύτερα το σύγχρονο περιβάλλον ασφαλείας στην περιοχή μας.