Η Ιταλία και η Ελλάδα συζητούν σοβαρότατα την μεταβίβαση δύο μεταχειρισμένων ιταλικών ναρκαλιευτικών στο Πολεμικό Ναυτικό, ανοίγοντας ένα νέο κεφάλαιο στη ναυτική συνεργασία μεταξύ Ρώμης και Αθήνας.

Η πρόταση, την οποία ανακοίνωσε ο Έλληνας Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, μετά από συνομιλίες με τον Guido Crosetto στη Βενετία στις 5 Οκτωβρίου, έρχεται σε μια στιγμή που η Ιταλία ξεκινά την αντικατάσταση του παλαιού στόλου αντιμετώπισης ναρκών με σκάφη νέας γενιάς.

Η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει τις δυνατότητες ναρκοπολέμου της Ελλάδας στο Αιγαίο, επιτρέποντας παράλληλα στην Ιταλία να αποσύρει σταδιακά παλαιότερα πλοία, καθώς τα νέα σκάφη τίθενται σε υπηρεσία.
Δύο στόλοι αντιμέτωποι με διαφορετικές προκλήσεις

Το Ιταλικό Ναυτικό διαθέτει ναρκαλιευτικά κλάσης Lerici και Gaeta, τα οποία έχουν σχεδιαστεί για τον εντοπισμό και την εξουδετέρωση ναυτικών ναρκών, ελαχιστοποιώντας παράλληλα τον κίνδυνο πυροδότησής τους.

Τα κύτη τους, κατασκευασμένα από μη μαγνητικό πλαστικό ενισχυμένο με ίνες γυαλιού, σε συνδυασμό με τα συστήματα σόναρ και τα τηλεκατευθυνόμενα υποβρύχια οχήματα που διαθέτουν, τα καθιστούν επίσης πολύτιμα για την επιθεώρηση υποδομών στον βυθό, όπως αγωγούς και υποθαλάσσια καλώδια.

Τα παλαιότερα σκάφη, Milazzo (M5552) και Vieste (M5553), εντάχθηκαν σε υπηρεσία το 1985 και πλησιάζουν στο τέλος του επιχειρησιακού τους βίου. Η επικείμενη απόσυρσή τους τα καθιστά πιθανούς υποψηφίους για μεταβίβαση, αν και ούτε η Ιταλία ούτε η Ελλάδα έχουν κατονομάσει επίσημα τα δύο πλοία που βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων.

Το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό, από την πλευρά του, αντιμετωπίζει μια πιο άμεση πρόκληση όσον αφορά τον αριθμό των διαθέσιμων μέσων. Η δύναμη αντιμετώπισης ναρκών βασίζεται σήμερα σε δύο παλαιά σκάφη: το «Ευρώπη» (M62), το οποίο αποκτήθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο, και το «Ευνίκη» (M61), το οποίο παραχωρήθηκε από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Και τα δύο βρίσκονται σε υπηρεσία για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, περιορίζοντας τις δυνατότητες της Ελλάδας σε έναν τομέα αποστολών που παραμένει κρίσιμος για την προστασία λιμένων, θαλάσσιων οδών και ζωτικών υποδομών στη θάλασσα.

Συνεπώς, ακόμη και τα παλαιότερα ιταλικά ναρκαλιευτικά θα μπορούσαν να προσφέρουν στην χώρα μας έναν σχετικά γρήγορο τρόπο ενίσχυσης του στόλου της, υπό την προϋπόθεση ότι η τεχνική τους κατάσταση, οι απαιτήσεις συντήρησης και ο εναπομένων χρόνος επιχειρησιακής ζωής καθιστούν τη μεταβίβαση συμφέρουσα.

Το νέο πρόγραμμα ναρκοθηρευτικών της Ιταλίας

Οι συζητήσεις εντάσσονται επίσης στην ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού του ιταλικού Ναυτικού. Το 2024, η Ιταλία δρομολόγησε το πρόγραμμα «Cacciamine di Nuova Generazione» (CNG, Ναρκοθηρευτικά Νέας Γενιάς), το οποίο αφορά αρχικά πέντε νέα ναρκοθηρευτικά, με δικαίωμα προαίρεσης για τρία επιπλέον σκάφη.

Η ναυπήγηση βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, αφού οι εργασίες για το σύνθετο (composite) κύτος του δεύτερου σκάφους ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 2026, ενώ η παράδοση της πρώτης μονάδας προγραμματίζεται για το 2029. Τα νέα πλοία θα συνδυάζουν προηγμένους αισθητήρες με τηλεχειριζόμενα και αυτόνομα συστήματα, μειώνοντας την ανάγκη άμεσης έκθεσης των πληρωμάτων σε απειλές από νάρκες.

Το πρόγραμμα αντικατάστασης παρέχει ένα σαφές πλαίσιο για τη σταδιακή απόσυρση των παλαιότερων σκαφών. Ωστόσο, μια ενδεχόμενη μεταβίβαση στην Ελλάδα θα απαιτούσε μια ξεχωριστή πολιτική συμφωνία, τεχνικές αξιολογήσεις, καθώς και αποφάσεις σχετικά με την ανακαίνιση και την υλικοτεχνική υποστήριξη.
Ένα ευρύτερο πλαίσιο ναυτικής συνεργασίας

Οι συζητήσεις για τα ναρκοθηρευτικά έπονται της συμφωνίας για τη μεταβίβαση δύο ιταλικών φρεγατών τύπου FREMM, των «Carlo Bergamini» και «Virginio Fasan», στο Πολεμικό Ναυτικό της Ελλάδας. Η συμφωνία αυτή καταδεικνύει τη βούληση των δύο χωρών να εξετάσουν την ανακατανομή υφιστάμενων ιταλικών ναυτικών μέσων, προκειμένου να καλυφθούν οι ελληνικές ανάγκες, αν και οι συνθήκες και το κόστος μιας πιθανής μεταβίβασης ναρκοθηρευτικών θα διέφεραν.

Για την Ελλάδα, προτεραιότητα αποτελεί η αποκατάσταση μιας εξειδικευμένης επιχειρησιακής ικανότητας, χωρίς να απαιτείται η αναμονή για τη δημιουργία ενός εξ ολοκλήρου νέου στόλου. Για την Ιταλία, η μεταβίβαση κατάλληλων σκαφών θα μπορούσε να διευκολύνει τη μετάβαση στο πρόγραμμα CNG, υπό την προϋπόθεση ότι τα εναπομείναντα πλοία θα είναι σε θέση να καλύψουν τις επιχειρησιακές απαιτήσεις κατά τη διάρκεια της περιόδου αντικατάστασης.