Μόλις είχε στεγνώσει το μελάνι στο Σύμφωνο της Μέκκας, τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας  Σαουδικής Αραβίας-Πακιστάν- Τουρκίας, όταν ισραηλινά αεροσκάφη έπληξαν μια αεροπορική βάση στη Συρία.

"Τα τρία έθνη μπορούν δυνητικά να εμπλακούν σε μεγαλύτερους πολέμους βάσει της Συμφωνίας της Μέκκας"

Με τις πετρελαϊκές οδούς του Στενού του Ορμούζ και του Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ να αντιμετωπίζουν αποκλεισμούς, και τα κράτη του Κόλπου να αντιμετωπίζουν επιθέσεις από το Ιράν και τους συμμάχους του, αυτά τα τρία έθνη μπορούν δυνητικά να εμπλακούν σε μεγαλύτερους πολέμους και ακόμη και να κάνουν νέους φίλους και εχθρούς, αναφέρει επισημαίνοντας μεταξύ άλλων:

"Η ομάδα των τριών αποτελεί ένα ισχυρό μπλοκ, με το πυρηνικά οπλισμένο Πακιστάν, την Τουρκία ως τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό του ΝΑΤΟ και τη Σαουδική Αραβία ως έναν από τους κορυφαίους εξαγωγείς πετρελαίου στον κόσμο.

Προσπαθώντας να αποδυναμώσουν τον απλό συμβολισμό και τον αντίκτυπο, και οι τρεις πλευρές έχουν καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια να τονίσουν ότι η ενότητά τους θα πρέπει να εκληφθεί ως συλλογική αποτροπή.

Έχει επανειλημμένα τονιστεί ότι η συμφωνία είναι καθαρά αμυντική και, όπως επιβεβαίωσε πρόσφατα ο Τούρκος Αντιπρόεδρος Cevdet Yilmaz, δεν επηρεάζει καμία προϋπάρχουσα συμφωνία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το σύμφωνο δεν έχει ακόμη επικυρωθεί από το Τουρκικό Κοινοβούλιο, αφήνοντας το νομικό και πολιτικό του βάρος, όπως και τις στρατιωτικές του δεσμεύσεις, απροσδιόριστο.

Δεδομένου ότι αυτό το σύμφωνο βρισκόταν υπό διαπραγμάτευση πολύ πριν ξεκινήσει ο πόλεμος ΗΠΑ-Ιράν-Ισραήλ, δεν έχει ακόμη σχεδιαστεί κανένα αποκλειστικό τριμερές πλαίσιο για κοινές αμυντικές προσπάθειες.

Μια πρώτη δοκιμασία 

Λόγω της ολοένα και πιο επιθετικής στρατιωτικής στάσης τόσο του Ισραήλ όσο και του Ιράν, το Σύμφωνο της Μέκκας ενδέχεται να δοκιμαστεί λίγο νωρίς .

Στις 18 Αυγούστου, το Ισραήλ έπληξε την αεροπορική βάση Abu al-Duhur στη βορειοδυτική Συρία, λέγοντας ότι αυτό έγινε για να αποτρέψει μια πιθανή τουρκική στρατιωτική ανάπτυξη εκεί.

Για κάποιο διάστημα, η Ουάσινγκτον εργάζεται πάνω σε έναν μηχανισμό αποσυμφόρησης που θα περιλαμβάνει το Ισραήλ, την Τουρκία και τη Συρία. Αλλά τώρα, αυτή η διελκυστίνδα μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ για τη Συρία θα μπορούσε να γίνει ένα ευρύτερο ζήτημα, καθώς η Άγκυρα μόλις υπέγραψε ένα σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας με το Ριάντ και το Ισλαμαμπάντ.

Σύμφωνα με μια παρόμοια διμερή συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με τη Σαουδική Αραβία, το Πακιστάν ανέπτυξε πρόσφατα περίπου 8.000 επιπλέον στρατιώτες, συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη  υποδηλώνοντας την στρατιωτική του παρουσία στο έδαφος.

Θα εμπλακεί το Πακιστάν στην αντιπαράθεση Τουρκίας-Ισραήλ;

Και τώρα, με τις συνεχιζόμενες κλιμακώσεις μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ, τίθεται το ερώτημα εάν το Ισλαμαμπάντ θα έπρεπε να παίξει τον ίδιο ρόλο όπως στη Σαουδική Αραβία εάν το Ισραήλ και η Τουρκία είχαν μια ένοπλη αντιπαράθεση;

Ο πρώην αναπληρωτής αρχηγός της Πολεμικής Αεροπορίας του Πακιστάν και πρώην πρέσβης του Πακιστάν στη Συρία,  Saeed Khan,δήλωσε ότι μπορεί να μην υπάρχει άμεση σύγκρουση μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ, αλλά «σε συριακό έδαφος, θα συνεχίσουν να ανταγωνίζονται για επιρροή, καθώς το Ισραήλ ανησυχεί για τις προσπάθειες της Τουρκίας να βοηθήσει τη Συρία στην ανοικοδόμηση των αμυντικών της δυνάμεων, καθώς επί του παρόντος δεν διαθέτει τακτικό στρατό, αεροπορία ή ναυτικό».

Αναφερόμενος σε λεπτομέρειες, πρόσθεσε ότι αν και «η Τουρκία και το Ισραήλ δεν μοιράζονται σύνορα, το Ισραήλ από το 1967 έχει καταλάβει τα Υψίπεδα του Γκολάν από τη Συρία και μόλις ξεκίνησε η σύγκρουση με το Ιράν, πλησίασε τη Δαμασκό διασχίζοντας το Όρος Ερμών και τώρα βρίσκονται περίπου 15 με 20 χιλιόμετρα μακριά». Αυτό συνέβη επειδή η Συρία έχει αποδυναμωθεί στρατιωτικά από το 2000, είπε.

Εν τω μεταξύ, ο Haider M. Hussain, σύμβουλος αμυντικής βιομηχανίας και ιδρυτής της εταιρείας Defense Guardian International, δήλωσε ότι το Πακιστάν δεν αντιμετωπίζει έναν τουρκο-ισραηλινό πόλεμο ως βασικό σενάριο, αλλά ο κίνδυνος είναι πλέον λειτουργικός.

Σημείωσε ότι «το Πακιστάν έχει ήδη σηματοδοτήσει τη στάση του μέσω ενιαίας διπλωματικής δράσης με τους εταίρους του στη Μέκκα, καταδικάζοντας τις επιθέσεις και προτρέποντας για αυτοσυγκράτηση». Ο Χουσεΐν πρόσθεσε ότι οι υποχρεώσεις του Πακιστάν είναι σκόπιμα απροσδιόριστες. «Η ασάφεια δεν είναι αδυναμία: είναι η επιχειρησιακή ευελιξία που ενισχύει την αποτρεπτική αξία και τη στρατηγική αυτονομία του Πακιστάν».

Ωστόσο, αποκλείοντας την πιθανότητα ενός πλήρους πολέμου Τουρκίας-Ισραήλ, ο Junaid Javeed, ειδικός σε θέματα ασφάλειας και διαχείρισης κινδύνων, δήλωσε  ότι εξακολουθεί να υπάρχει ένας αξιόπιστος κίνδυνος τοπικής αντιπαράθεσης.

Κατά τη γνώμη του, η Άγκυρα και το Τελ Αβίβ έχουν «συνυφασμένα συμφέροντα για την αποφυγή του πολέμου». Και η ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ και οι ισχυροί δεσμοί της με την Ουάσινγκτον αποτελούν περιορισμό, ωστόσο τα ανταγωνιστικά συμφέροντα στη μετά Άσαντ Συρία δημιουργούν «μια σαφή πορεία κλιμάκωσης και το Πακιστάν πρέπει να παραμείνει προετοιμασμένο χωρίς να αντιμετωπίζει τον πόλεμο ως αναπόφευκτο».

Η διατύπωση του Συμφώνου της Μέκκας είναι σκόπιμα ελαστική

Πολιτικά, η διατύπωση του συμφώνου είναι σκόπιμα ελαστική, αρκετά ευρεία ώστε να αφήνει περιθώρια για διπλωματία.

Ενώ υποχρεώνει και τα τρία κράτη να αντιμετωπίσουν μια επίθεση σε ένα ως επίθεση σε όλα, δεν διευκρινίζει πώς θα έμοιαζε στην πραγματικότητα αυτή η υποστήριξη.

Κάθε μέλος, εν τω μεταξύ, έχει φροντίσει να διατυπώσει τη συμφωνία ως καθαρά αμυντική.

Αυτή η ασάφεια δίνει στο Ισλαμαμπάντ σημαντικό περιθώριο ελιγμών.

Ποια θα είναι η στάση του Πακιστάν σε περίπτωση Ελληνοτουρκικού πολέμου;

Φλέγον ζήτημα για την Ελλάδα, αποτελεί η στάση του Πακιστάν σε περίπτωση πολέμου με την Τουρκία.

Η Τουρκία όντας ένας από τους στενότερους στρατηγικούς συμμάχους του Πακιστάν, είναι συνδεδεμένη με αυτό μέσω εκτεταμένης αμυντικής συνεργασίας, ενώ στον πρόσφατο σχετικά ολιγοήμερο πόλεμο του με την Ινδία, ο Ερντογάν το συνέδραμε στρατιωτικά.

Αυτό δημιουργεί εύλογους συνειρμούς ότι  σε περίπτωση Ελληνοτουρκικής σύρραξής η υποστήριξη από το Πακιστάν προς την Τουρκία, είναι πολύ πιθανό  να λάβει  τουλάχιστον τη μορφή υλικοτεχνικής υποστήριξης, μέσων αεράμυνας ή άλλης στρατιωτικής βοήθειας.

Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ανάλογη υποστήριξη θα μπορούσε να δοθεί από τη Σαουδική Αραβία προς την Τουρκία, βάσει του Συμφώνου της Μέκκας.

Βασική προϋπόθεση και ταυτόχρονα στόχος του Ερντογάν. είναι η Ελλάδα να εμφανιστεί ως επιτιθέμενη έναντι της Τουρκίας, η οποία στη συνέχεια θα κάνει επίκληση του Συμφώνου της Μέκκας και των προβλέψεών της περί από κοινού άμυνας των τριών συμβαλλόμενων χωρών.

Για να το πετύχει αυτό ο Τούρκος Πρόεδρος ωθεί την Ελλάδα σε αντίδραση, ανακηρύσσοντας τα δύο παράνομα θαλάσσια πάρκα σε Λήμνο και Καστελόριζο, ενώ το επόμενο χρονικό διάστημα προτίθεται να φέρει προς ψήφιση το παράνομο νομοσχέδιο της Γαλάζιας Πατρίδας στην τουρκική Εθνοσυνέλευση, προκειμένου να καταστήσει τις προβλέψεις αυτής νόμο του τουρκικού κράτους, ζητώντας  στη συνέχεια από τις Τουρκικές ένοπλες Δυνάμεις την εφαρμογή τους.

Σε τέτοια περίπτωση η αντίδραση της Ελλάδας επί του πεδίου θα είναι επιβεβλημένη και δίκαιη, την οποία ο Ερντογάν θα επιχειρήσει να πλασάρει σε Ριάντ και Ισλαμαμπάντ ως επίθεση της χώρας μας εναντίον της Τουρκίας, με αποτέλεσμα να επικαλεστεί την εφαρμογή του Συμφώνου της Μέκκας.

Τέλος υπενθυμίζουμε την ξεχασμένη Διακήρυξη της Σούσα μεταξύ Τουρκίας-Αζερμπαϊτζάν, που προβλέπει από κοινού άμυνα σε περίπτωση επίθεσης από άλλο κράτος σε έναν από τους δύο.