Σε μια κίνηση υψηλού ρίσκου και συμβολισμού, η οποία δυναμιτίζει το κλίμα στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, προχώρησε η Τουρκία. Η έκδοση νέας οδηγίας προς ναυτιλλομένους (NAVTEX) για τη διεξαγωγή ναυτικών ασκήσεων με πραγματικά πυρά στην καρδιά του Αιγαίου, δεν αποτελεί μια συνήθη στρατιωτική δραστηριότητα, αλλά μια ευθεία πολιτική και διπλωματική απάντηση της Άγκυρας στα σενάρια περί επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Το σχέδιο του Ερντογάν για την πολιτική εξόντωση του Ιμάμογλου
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές και αναφορές από τον τουρκικό Τύπο, η συγκεκριμένη ενέργεια έρχεται ως «προειδοποιητική βολή» απέναντι στην Αθήνα, με την τουρκική πλευρά να επαναφέρει στο προσκήνιο την πάγια απειλή πολέμου (Casus Belli) σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της βάσει του Διεθνούς Δικαίου.
Το μήνυμα της Άγκυρας: «Δεν θα δεχτούμε τετελεσμένα»
Η τουρκική Υδρογραφική Υπηρεσία δέσμευσε μια εκτεταμένη περιοχή στο Κεντρικό και Ανατολικό Αιγαίο, η οποία επικαλύπτει σε σημεία ελληνική υφαλοκρηπίδα και διεθνή ύδατα, για τη διεξαγωγή ασκήσεων του τουρκικού Πολεμικού Ναυτικού.
Ωστόσο, η ουσία βρίσκεται στη ρητορική που συνοδεύει την άσκηση. Πηγές του τουρκικού Υπουργείου Άμυνας διαμηνύουν ότι η κινητοποίηση αυτή αποτελεί «απαραίτητη ενέργεια» για την προάσπιση των τουρκικών συμφερόντων στη «Γαλάζια Πατρίδα». Η Άγκυρα ερμηνεύει κάθε συζήτηση στην Ελλάδα για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια –όπως προβλέπει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS)– ως απόπειρα μετατροπής του Αιγαίου σε «ελληνική λίμνη».
Ο χάρτης των 12 μιλίων και ο τουρκικός φόβος
Η εμμονή της Τουρκίας με το ζήτημα των 12 μιλίων εδράζεται στη γεωγραφία του Αιγαίου. Σήμερα, με τα χωρικά ύδατα στα 6 ναυτικά μίλια, υπάρχει ένα σημαντικό ποσοστό διεθνών υδάτων που επιτρέπει την ελεύθερη διέλευση των τουρκικών πολεμικών και εμπορικών πλοίων.
Εάν η Ελλάδα επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 μίλια:
Ελληνική Κυριαρχία: Το ποσοστό του Αιγαίου που θα ανήκει στην ελληνική επικράτεια θα αυξηθεί δραματικά (από περίπου 43% σε πάνω από 70%).
Διεθνή Ύδατα: Οι διάδρομοι διεθνών υδάτων θα περιοριστούν σημαντικά, υποχρεώνοντας τα πλοία τρίτων χωρών (συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας) να κάνουν χρήση του δικαιώματος της «αβλαβούς διέλευσης» μέσα από ελληνικά χωρικά ύδατα.
Αποκλεισμός: Η Τουρκία υποστηρίζει ότι θα «εγκλωβιστεί» στα παράλιά της, χάνοντας την άμεση πρόσβαση στη Μεσόγειο.
Η NAVTEX, λοιπόν, λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η Τουρκία είναι παρούσα και διαθέτει τη στρατιωτική ισχύ να αμφισβητήσει στην πράξη οποιαδήποτε νομική επέκταση.
Η αντίδραση της Αθήνας
Από την πλευρά της, η ελληνική κυβέρνηση παρακολουθεί με ψυχραιμία αλλά και αυξημένη ετοιμότητα τις τουρκικές κινήσεις. Το Υπουργείο Εξωτερικών προέβη στις απαραίτητες διπλωματικές ενέργειες (διάβημα), καταγγέλλοντας την έκδοση της NAVTEX ως παράνομη, καθώς εκδόθηκε από αναρμόδιο σταθμό (της Σμύρνης αντί του Ηρακλείου ή της Λήμνου) και δεσμεύει περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας.
Η Αθήνα επαναλαμβάνει σε όλους τους τόνους ότι:
Το δικαίωμα επέκτασης των χωρικών υδάτων είναι μονομερές, αναφαίρετο και κυριαρχικό δικαίωμα της χώρας, το οποίο θα ασκηθεί όποτε και όπως κρίνει η ελληνική πολιτεία.
Δεν δέχεται απειλές βίας ή τελεσίγραφα τύπου Casus Belli, τα οποία αντιβαίνουν στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Οι Ένοπλες Δυνάμεις παραμένουν σε εγρήγορση για την προάσπιση της εθνικής κυριαρχίας.
Το γεωπολιτικό παζλ
Η χρονική συγκυρία της τουρκικής πρόκλησης δεν είναι τυχαία. Εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παζαριών της Τουρκίας με τη Δύση (ΗΠΑ, ΕΕ) για εξοπλιστικά προγράμματα και οικονομική βοήθεια.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Τούρκος πρόεδρος χρησιμοποιεί την ένταση στο Αιγαίο ως μοχλό πίεσης, αλλά και για εσωτερική κατανάλωση, συσπειρώνοντας το εθνικιστικό ακροατήριο. Παράλληλα, επιχειρεί να «γκριζάρει» περιοχές και να δημιουργήσει τετελεσμένα, αμφισβητώντας στην πράξη το status quo.
«Συναγερμός» ΗΠΑ - Ιράν: Η Τεχεράνη σημαδεύει τον Λευκό Οίκο
Η διεθνής κοινότητα (ΝΑΤΟ, Στέιτ Ντιπάρτμεντ) παρακολουθεί με ανησυχία, καλώντας συνήθως και τις δύο πλευρές σε «αποφυγή προκλητικών ενεργειών», τηρώντας ίσες αποστάσεις που συχνά ενθαρρύνουν την τουρκική αναθεωρητική πολιτική.
Συμπερασματικά, η νέα NAVTEX δεν είναι απλώς μια άσκηση ρουτίνας. Είναι μια σαφής ένδειξη ότι το θέμα των 12 μιλίων παραμένει η «κόκκινη γραμμή» για την Άγκυρα και το πεδίο πιθανής ανάφλεξης στο μέλλον, με την Τουρκία να δηλώνει έτοιμη να απαντήσει στρατιωτικά σε διπλωματικές κινήσεις της Ελλάδας.
